Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Antonio Costa, Ukrayna’nın başkenti Kiev’e gerçekleştirdiği resmi ziyarette, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’ne katılım sürecinde önemli ilerleme kaydedildiğini duyurdu. Costa, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile yaptığı görüşmenin ardından düzenlediği basın toplantısında, “Ukrayna’nın AB üyeliği konusunda kararlı adımlarla ilerliyoruz” ifadelerini kullandı. AB yetkilisi, uluslararası toplumda ‘barış için güç’ temelli bir yaklaşımın giderek daha fazla destek bulduğuna dikkat çekti. Bu ziyaret, Ukrayna’nın AB’ye entegrasyonu konusundaki diplomatik çabaların hız kazandığı bir döneme denk geliyor.
Gelişmenin arka planı
Ukrayna, Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından Haziran 2022’de AB aday ülke statüsü almıştı. Ardından Aralık 2023’te AB liderleri, Ukrayna ile katılım müzakerelerine başlanması yönünde tarihi bir karar aldı. Müzakerelerin fiilen başlaması için Ukrayna’nın yargı reformu, yolsuzlukla mücadele ve medya özgürlüğü gibi alanlarda belirli koşulları yerine getirmesi gerekiyor. Costa’nın ziyareti, bu sürecin takibi ve AB’nin Ukrayna’ya olan bağlılığının teyidi açısından kritik öneme sahip. Zira Ukrayna, savaşın getirdiği yıkıma rağmen reform sürecini sürdürmeye çalışıyor. AB, Ukrayna’ya şu ana kadar mali, askeri ve insani yardım olarak milyarlarca avro destek sağladı. Costa, bu desteğin devam edeceğini ve AB’nin Ukrayna’nın yanında durmaya kararlı olduğunu vurguladı.
Öte yandan, Ukrayna’nın AB üyeliği süreci, Rusya’nın tepkisini çekiyor. Moskova yönetimi, Ukrayna’nın Batı ittifaklarına entegrasyonunu kendi güvenliği için bir tehdit olarak görüyor. Ancak AB, Ukrayna’nın egemen bir devlet olarak kendi ittifaklarını seçme hakkına sahip olduğunu savunuyor. Costa, “Ukrayna’nın geleceği Avrupa’dadır” diyerek bu noktayı net bir şekilde ortaya koydu. Ziyaret sırasında ayrıca, Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik Rus saldırıları ve kış aylarında olası bir insani krizin önlenmesi için AB’nin ek yardım paketleri de gündeme geldi.
Bölgesel ve küresel boyut
Ukrayna’nın AB üyeliği yalnızca Avrupa kıtasını değil, küresel jeopolitik dengeleri de yakından ilgilendiriyor. Savaşın başından bu yana Batı ittifakı, Rusya’ya karşı ekonomik yaptırımlar ve Ukrayna’ya askeri destek yoluyla bir caydırıcılık stratejisi izliyor. Costa’nın ‘barış için güç’ vurgusu, bu stratejinin devam edeceğine işaret ediyor. AB aynı zamanda, Ukrayna’nın yeniden inşası için uzun vadeli bir plan üzerinde çalışıyor. Bu plan, Ukrayna’nın AB standartlarına uyumunu hızlandıracak ve ülkeyi ekonomik olarak entegre edecek. Ancak üyelik sürecinin yıllar alabileceği ve Ukrayna’nın savaş sonrası toparlanmasının zaman gerektireceği belirtiliyor.
Bu gelişmeler yaşanırken, ABD ve NATO da Ukrayna’ya desteğini sürdürüyor. Özellikle ABD’deki siyasi belirsizlikler ve olası bir Trump yönetiminin Ukrayna politikasını değiştirebileceği endişeleri, AB’nin daha bağımsız bir rol üstlenmesine neden oluyor. Costa’nın ziyareti, bu bağlamda AB’nin Ukrayna konusundaki liderliğini pekiştirme çabası olarak yorumlanabilir. Bununla birlikte, Macaristan gibi bazı AB ülkeleri, Ukrayna’nın üyeliğine sıcak bakmıyor ve süreci yavaşlatmaya çalışıyor. Costa, bu tür engelleri aşmak için diplomasi yürütüldüğünü belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna’nın AB üyelik sürecindeki ilerleme, Türkiye’nin uzun süredir devam eden AB üyelik müzakerelerini de dolaylı olarak etkiliyor. Türkiye, Ukrayna’nın hızlı entegrasyonu karşısında kendi adaylık sürecinin görece yavaş ilerlemesinden rahatsızlık duyuyor. Ayrıca, AB’nin genişleme politikasında Ukrayna’ya öncelik vermesi, Türkiye’nin stratejik konumunun göz ardı edildiği algısını güçlendiriyor. Öte yandan, Ankara, Kiev ve Moskova arasında dengeli bir politika izlerken, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü destekliyor ve Karadeniz’deki güvenlik dinamiklerini yakından takip ediyor. Türkiye, Montrö Sözleşmesi’ni uygulayarak Karadeniz’de bir denge unsuru olmaya devam ediyor. Bu haber, Türkiye’nin AB perspektifini ve Karadeniz güvenliğini yeniden değerlendirmesi gerektiğini gösteriyor.
