Avrupa Birliği, Birleşik Krallık'tan yapılan çelik ithalatına uyguladığı kotaları neredeyse dörtte bir oranında düşürdü. Bu karar, Brexit sonrası ticaret ilişkilerinde yeni bir gerilim noktası oluştururken, İngiliz çelik üreticileri hükümete Brüksel'le müzakerelere devam etme çağrısında bulunuyor. AB Komisyonu tarafından alınan karar, 2024 yılı için geçerli olacak yeni kota miktarlarını belirliyor ve İngiliz çelik sektöründe endişeye yol açıyor.
Kota düzenlemesinin ayrıntıları
AB, 2018 yılında ABD'nin çelik ve alüminyuma getirdiği gümrük tarifelerine karşı önlem olarak başlattığı koruma önlemleri kapsamında, belirli çelik ürünlerine yönelik ithalat kotaları uyguluyordu. Brexit'in ardından Birleşik Krallık, bu önlemlerden muaf tutulmuş ve kendisine ayrılan ülkeye özgü kotalardan yararlanıyordu. Ancak AB, İngiltere'nin toplam çelik ithalatındaki payının artması üzerine mevcut kotayı yeniden düzenleme kararı aldı. Yeni düzenlemeyle birlikte İngiliz çeliğine uygulanan kota miktarı yüzde 23 oranında azaltılarak 1,5 milyon tondan yaklaşık 1,15 milyon tona indirildi. Bu durum, İngiliz çelik üreticilerinin AB pazarına erişimini ciddi şekilde kısıtlarken, sektör temsilcileri kararın adil olmadığını savunuyor.
İngiliz Çelik Birliği (UK Steel) tarafından yapılan açıklamada, "Bu kesinti, İngiliz çelik üreticileri için önemli bir darbe. AB, kendi çelik endüstrisini korurken İngiliz üreticileri dezavantajlı konuma düşürüyor. Hükümetin Brüksel nezdinde daha kapsamlı ve adil bir kota anlaşması için müzakereleri hızlandırmasını bekliyoruz" ifadelerine yer verildi. UK Steel ayrıca, mevcut kotanın İngiliz üreticilerin AB'ye ihracatını sürdürebilmesi için yetersiz olduğunu ve sektörde iş kayıplarına yol açabileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
AB'nin bu kararı, Brexit sonrası ticaret ilişkilerinin seyrine dair önemli bir gösterge niteliği taşıyor. İki taraf arasında 2020 yılında imzalanan Ticaret ve İşbirliği Anlaşması, birçok alanda ticaretin serbestleştirilmesini öngörürken, çelik sektöründe uygulanan kotalar ticaretin önündeki engellerden biri olarak varlığını sürdürüyor. AB, kendi çelik endüstrisini korumak amacıyla üçüncü ülkelere yönelik koruma önlemlerini sürdürürken, İngiltere'nin bu önlemlerden muaf tutulması için yürütülen diplomatik çabalar henüz sonuç vermiş değil.
Küresel ölçekte ise çelik sektörü, aşırı kapasite ve düşük fiyatlarla mücadele ediyor. ABD'nin 2018'de uygulamaya koyduğu Section 232 tarifeleri, küresel çelik ticaret akışlarını önemli ölçüde değiştirmiş, Çin başta olmak üzere birçok ülke fazla kapasitelerini AB ve diğer pazarlara yönlendirmişti. Bu durum, AB'yi koruma önlemlerini sıkılaştırmaya itiyor. İngiltere ise Brexit sonrası bağımsız ticaret politikası izlerken, AB ile ticari ilişkilerini dengelemeye çalışıyor. Ancak mevcut gelişmeler, iki taraf arasındaki ticari uyum sürecinin henüz tamamlanmadığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin İngiliz çeliğine yönelik kota indirimi, Türkiye'nin çelik ihracatı açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, AB'ye çelik ihraç eden ülkeler arasında yer alırken, AB'nin koruma önlemleri Türk çelik üreticilerini de etkiliyor. AB, Türkiye'den yapılan çelik ithalatına da belirli kotalar uyguluyor. Bu gelişme, AB'nin korumacı eğiliminin arttığına işaret ediyor. Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği'ni modernize etme ve çelik sektöründe daha elverişli koşullar elde etme çabaları açısından, bu tür kısıtlamaların yakından takip edilmesi gerekiyor. Ayrıca, İngiltere'nin alternatif pazarlar arayışına girmesi durumunda Türkiye'nin bu pazarlardan pay kapma potansiyeli bulunuyor.
