Avrupa Birliği (AB), çelik sektöründe korumacılığı artırarak ticaret ortaklarına uyguladığı gümrük vergilerini sert şekilde yükseltiyor. AB Komisyonu tarafından bugün açıklanan karara göre, belirli çelik ürünlerinde gümrüksüz ithalat kotası önemli ölçüde azaltılacak ve vergi oranı mevcut yüzde 25 seviyesinden yüzde 50'ye çıkarılacak. Bu adım, ABD, İngiltere ve Kanada'nın benzer korumacı politikalarının ardından geldi. Kararın, özellikle Çin başta olmak üzere Asya ve diğer bölgelerden gelen ucuz çelik akışına karşı yerel üreticileri korumayı hedeflediği belirtiliyor.
Korumacılık dalgası büyüyor
AB, 2018 yılında ABD Başkanı Donald Trump döneminde başlatılan çelik tarifelerine yanıt olarak benzer önlemler almış, ancak o dönemde vergi oranları daha düşük tutulmuştu. Şimdi ise AB'nin mevcut güvence önlemleri çerçevesinde uyguladığı kotaların yetersiz kaldığı ve yerel üreticilerin korunması için daha sıkı tedbirler gerektiği savunuluyor. Yeni düzenlemeyle birlikte, gümrüksüz ithalat kotası yıllık yüzde 15 oranında daraltılırken, kota dışı ithalata uygulanan vergi yüzde 50'ye yükseltiliyor. Bu oran, daha önce yüzde 25 olarak uygulanıyordu. AB Komisyonu, kararın Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına uygun olduğunu ve küresel aşırı kapasite sorununa karşı geçici bir önlem niteliği taşıdığını ifade etti. Ancak uzmanlar, bu adımın ticaret savaşlarını derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Küresel çelik piyasasına etkileri
AB'nin bu kararı, dünya çelik ticaretinde önemli bir domino etkisi yaratabilir. Çelik üreticisi ülkeler, özellikle Çin, Hindistan, Türkiye ve Güney Kore gibi ülkeler, AB pazarına erişimde zorluk yaşayacak. Kotanın daralması ve verginin artması, bu ülkelerin AB'ye ihracatını ciddi şekilde sınırlayabilir. Diğer yandan, ABD'nin 2025 yılı başında uygulamaya koyduğu çelik ve alüminyum tarifeleri de benzer bir korumacılık eğilimini yansıtıyor. İngiltere ve Kanada da kendi çelik sektörlerini korumak için benzer önlemleri hayata geçirdi. Bu durum, küresel ticaret sisteminin parçalanmasına ve ülkeler arasında karşılıklı misillemelere yol açabilir. AB, daha önce ABD'nin çelik tarifelerine karşı dengeleyici önlemler olarak viski, motosiklet ve kot pantolon gibi ürünlere vergi getirmişti. Yeni kararın da benzer misillemeleri tetiklemesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, AB'ye en büyük çelik ihracatçıları arasında yer alıyor ve bu karardan doğrudan etkilenecek. Gümrüksüz kotanın daralması ve verginin yüzde 50'ye çıkması, Türk çelik üreticilerinin AB pazarındaki rekabet gücünü zayıflatabilir. Türkiye'nin AB ile Gümrük Birliği anlaşması çelik ürünlerini kapsamadığı için bu önlemler doğrudan uygulanabilecek. Kısa vadede Türk ihracatçıların alternatif pazarlara yönelmesi veya fiyat rekabetini sürdürmek için maliyet avantajlarını kullanması gerekebilir. Orta vadede ise Türkiye'nin kendi çelik sektörünü korumak için benzer önlemler alması veya AB ile yeni bir düzenleme için müzakere yürütmesi beklenebilir. Küresel korumacılık eğilimi, Türkiye'nin ihracat odaklı büyüme modelini zorlayabilir.
