Dünya genelinde ilk kez yapılan bir klinik araştırma, 70 yaş üstü ve kalp hastalığı öyküsü olmayan sağlıklı bireylerde kolesterol düşürücü statin ilaçlarının kalp krizi ve felç riskini anlamlı ölçüde azalttığını ve yan etki riskinin düşük olduğunu ortaya koydu. Avustralya öncülüğünde yürütülen ve 10 binden fazla kişiyi kapsayan çalışmanın sonuçları, yaşlı nüfusun kalp sağlığını korumak için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Çalışmanın Arka Planı
Avustralya Monash Üniversitesi'nden araştırmacıların liderliğinde yürütülen STAREE adlı klinik çalışma, 70 yaş ve üzeri, daha önce kalp krizi, felç veya diyabet gibi kronik hastalıkları bulunmayan 10.000'den fazla katılımcıyı izledi. Katılımcılar rastgele iki gruba ayrıldı: bir gruba günlük statin ilacı (rosuvastatin) verilirken, diğer gruba plasebo verildi. Ortalama beş yıl süren takip sonucunda, statin kullanan grupta kalp krizi, felç veya kalp damar hastalıklarından ölüm oranı yüzde 25 daha düşük çıktı.
Çalışmanın başyazarı Profesör John McNeil, bulguların 70 yaş üstü sağlıklı bireylerde statinlerin rutin olarak kullanılması gerektiğini gösterdiğini belirtti. McNeil, "Bu yaş grubundaki insanlar çoğu klinik çalışmanın dışında tutuluyor ve kalp hastalıklarını önleyici tedavilerden yararlanıp yararlanamayacakları belirsizdi. Araştırmamız, statinlerin bu yaş grubunda güvenli olduğunu ve kalp krizi ile felç riskini önemli ölçüde azalttığını kanıtladı" dedi.
Araştırmacılar, statinlerin kas ağrısı ve karaciğer enzimlerinde yükselme gibi bilinen yan etkilerinin bu yaş grubunda nadir olduğunu ve ciddi yan etki görülme oranının yalnızca yüzde 1-2 olduğunu vurguladı. Ayrıca, statinlerin bunama riskini azaltma gibi ek faydaları olabileceği de araştırmanın devam eden dallarında inceleniyor.
Küresel Etkileri
Sonuçlar, dünya genelinde yaşlı nüfusun arttığı bir dönemde sağlık politikalarına yön verebilir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, kalp damar hastalıkları küresel ölümlerin başlıca nedeni olmaya devam ediyor. Uzmanlar, özellikle gelişmiş ülkelerde bu bulguların 70 yaş üstü bireylere yönelik kardiyovasküler risk değerlendirme ve önleyici tedavi rehberlerini güncellemek için kullanılabileceğini ifade ediyor.
Statinlerin jenerik formları dünya genelinde uygun maliyetli birer ilaç olarak bulunuyor. Bu durum, düşük gelirli ülkelerde de yaşlı bireylerin kalp krizi riskini azaltmak için statinlerin yaygınlaştırılmasının önünü açabilir. Ancak bazı uzmanlar, bulguların klinik pratiğe yansıtılması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu ve bireysel risk değerlendirmesinin önemini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de kalp damar hastalıkları ölümlerin en sık nedenleri arasında yer alıyor ve Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre nüfusun önemli bir bölümü 65 yaş üstü. Bu araştırmanın sonuçları, Türkiye'de 70 yaş üstü bireylere yönelik kalp koruyucu sağlık politikalarının gözden geçirilmesi için değerli bir veri sunuyor. Sağlık Bakanlığı'nın ve kardiyoloji derneklerinin, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde statin kullanımını teşvik edecek güncel rehberler hazırlaması, yaşlı nüfusta kalp sağlığını iyileştirme potansiyeli taşıyor. Ayrıca, statinlerin jenerik formlarının Türkiye'de erişilebilir olması, maliyet açısından da sürdürülebilir bir önleme stratejisi olabilir.
