11 Eylül 2001'de düzenlenen terör saldırılarının üzerinden çeyrek asır geçti. Cuma günü, hayatını kaybedenlerin aileleri, Amerika Birleşik Devletleri'nin New York kentindeki Dünya Ticaret Merkezi'nin bulunduğu alana geri dönerek ölenlerin isimlerini yüksek sesle okudu. ABD'yi derinden sarsan ve küresel dengeleri yeniden şekillendiren bu trajedinin 25. yıl dönümü, ülke genelinde törenlerle anıldı.
Saldırıların Arka Planı ve Anma Törenleri
11 Eylül 2001 sabahı, El Kaide terör örgütü tarafından kaçırılan dört yolcu uçağıyla ABD'nin simge yapılarına eş zamanlı saldırılar düzenlendi. New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin ikiz kulelerine yapılan saldırılar sonucu binalar çöktü, binlerce kişi hayatını kaybetti. Aynı gün Washington DC yakınlarındaki Pentagon'a ve Pensilvanya kırsalına düşen uçaklarla toplamda yaklaşık 3 bin kişi yaşamını yitirdi. Bu saldırılar, ABD'nin Afganistan ve Irak'a askeri müdahalelerine yol açarak yirmi yılı aşkın sürecek savaşların fitilini ateşledi.
25. yıl dönümü törenleri, saldırıların gerçekleştiği saatlerde başladı. New York'taki Ulusal 11 Eylül Anıtı'nda düzenlenen merasimde, kurbanların yakınları isimleri tek tek okudu. Törene katılanlar, gözyaşları içinde sevdiklerini andı. Anma etkinlikleri kapsamında, saldırılarda hayatını kaybeden itfaiyeciler, polis memurları ve acil servis çalışanları da saygıyla anıldı. ABD Başkanı ve üst düzey yetkililer, Pentagon'da ve Pensilvanya'daki Shanksville kırsalında düzenlenen ayrı törenlere katıldı.
Kaynak: Bloomberg
Küresel ve Bölgesel Boyut
11 Eylül saldırıları, sadece ABD'yi değil, tüm dünyayı etkileyen sonuçlar doğurdu. Saldırıların ardından ABD, "teröre karşı küresel savaş" ilan ederek Afganistan'da Taliban rejimini devirdi ve 2003'te Irak'ı işgal etti. Bu süreç, Orta Doğu'da istikrarsızlığı artırdı, milyonlarca insanın yerinden edilmesine ve yeni terör örgütlerinin doğmasına zemin hazırladı. Ayrıca, güvenlik politikaları dünya genelinde sertleşti; birçok ülke terörle mücadele yasalarını sıkılaştırdı, gözetim ve istihbarat faaliyetleri arttı. 11 Eylül, uluslararası ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olarak kabul ediliyor. Yirmi beş yıl sonra bile, bu olayın yankıları küresel siyasette ve güvenlik algısında hissediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 11 Eylül saldırılarını hemen kınayarak terörle mücadelede uluslararası işbirliğine destek verdi. Ancak saldırılar sonrası ABD'nin Irak işgali, Türkiye'nin güvenlik ve dış politikasını olumsuz etkiledi. Irak'ın kuzeyinde oluşan otorite boşluğu PKK'nın güçlenmesine zemin hazırladı. Ayrıca, küresel terörle mücadele adı altında yürütülen operasyonlar, Türkiye'nin bölgesel dengelerini yeniden ayarlamasını gerektirdi. Bugün Türkiye, Suriye ve Irak'ta terörle mücadelede kendi ulusal güvenlik önceliklerini koruyarak, ABD ile ilişkilerinde denge politikası izlemeye devam ediyor. 11 Eylül sonrası dönem, Türkiye'nin stratejik özerkliğini pekiştirme çabalarının arka planını oluşturuyor.
