Bloomberg Intelligence analisti Athanasios Psarofagis, "Bloomberg ETF IQ" programında Katie Greifeld, Scarlet Fu ve Eric Balchunas ile yaptığı değerlendirmede, zombi ETF'lerin (borsa yatırım fonu) sayısının giderek arttığını belirtti. Zombi ETF'ler, en az üç yıl önce piyasaya sürülmüş olmasına rağmen yönetilen varlık büyüklüğü 50 milyon doların altında kalan fonlar olarak tanımlanıyor. Bu fonlar, yeterli yatırımcı ilgisini çekemediği için düşük hacimle işlem görüyor ve çoğu zaman kapanma riskiyle karşı karşıya kalıyor.
Zombi ETF'lerin Arka Planı
ETF piyasası son yıllarda hızla büyürken, birçok fon benzer temalarla piyasaya sürülüyor ve farklılaşamıyor. Sonuç olarak, bazı fonlar yeterli varlık toplayamıyor ve 'zombi' statüsüne düşüyor. Psarofagis, bu fonların genellikle düşük likiditeye sahip olduğunu ve yatırımcılar için yüksek işlem maliyetlerine yol açabileceğini vurguladı. Bloomberg verilerine göre, ABD'de işlem gören yaklaşık 3.000 ETF'den yüzde 20'sinden fazlası 50 milyon doların altında varlık yönetiyor. Bu durum, piyasadaki rekabetin ve fon çeşitliliğinin arttığını ancak bir kısmının hayatta kalmakta zorlandığını gösteriyor.
Zombi ETF'lerin ortaya çıkmasının temel nedenleri arasında, piyasaya sürülen benzer temalı fonların sayısındaki artış, düzenleyici engeller ve yatırımcıların büyük ve likit fonlara yönelmesi yer alıyor. Ayrıca, fon sağlayıcılarının pazarlama stratejilerinin yetersiz kalması da bu durumu tetikliyor. Psarofagis, yatırımcıların ETF seçerken yaş ve büyüklük gibi faktörlere dikkat etmeleri gerektiğini, aksi halde yüksek maliyetlerle karşılaşabileceklerini belirtiyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Zombi ETF sorunu sadece ABD ile sınırlı değil. Avrupa ve Asya'daki ETF piyasalarında da benzer eğilimler gözlemleniyor. Düşük faiz ortamı, yatırımcıları pasif yönetilen fonlara yöneltirken, aynı zamanda çok sayıda niş fonun da piyasaya çıkmasına neden oluyor. Bu durum, özellikle gelişmekte olan piyasalarda daha belirgin hale gelebilir. Fon sağlayıcıları, rekabet avantajı yaratmak için tematik veya sektörel fonlar çıkarıyor, ancak bu fonların çoğu yeterli ilgiyi görmüyor. Küresel ölçekte, düzenleyiciler bu durumun yatırımcı koruması açısından risk oluşturabileceğini düşünüyor ve bazı ülkelerde küçük fonların kapatılmasını teşvik edici düzenlemeler gündeme geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir durum söz konusu olabilir. Yerli ETF piyasası henüz gelişme aşamasında olmakla birlikte, küresel eğilimlerin etkisiyle zamanla zombi ETF'lerin ortaya çıkması muhtemeldir. Özellikle Borsa İstanbul'da işlem gören az sayıdaki ETF'den bazıları düşük hacim ve varlık büyüklüğü nedeniyle benzer riskler taşıyabilir. Türkiye'deki yatırımcıların ETF seçerken fonun büyüklüğü, likiditesi ve geçmiş performansı gibi kriterlere dikkat etmeleri önem taşıyor. Ayrıca, Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) bu alandaki düzenlemeleri ve fon kapatma prosedürleri, yatırımcı koruması açısından belirleyici olacaktır.
