Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer'a bağlı olarak görev yapan ve Downing Street'te ağırlanacak olan isim, İngiltere'nin üst düzey yetkilisi Burnham, Londra'da bir araya gelecek. Görüşme, ABD eski Başkanı Donald Trump'ın Zelensky'e yönelik sert eleştirilerinin ardından İngiltere Başbakanı'nın ortakları Ukrayna'ya desteği artırmaya çağırmasıyla gündeme geldi. Downing Street'te gerçekleşecek buluşmada, Ukrayna'ya yönelik askeri ve mali yardımın yanı sıra savaş sonrası yeniden inşa ve güvenlik garantileri ele alınacak.
Görüşmenin arka planı ve İngiltere'nin Ukrayna politikası
İngiltere, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin başlangıcından bu yana Kiev'in en güçlü destekçilerinden biri oldu. Başbakan Keir Starmer, göreve gelmesinin ardından Ukrayna'ya verilen desteğin süreceğini defalarca teyit etti. Ancak ABD'de Donald Trump'ın seçim kampanyası sırasında ve sonrasında Zelensky'e yönelik eleştirileri, Batı ittifakında Ukraine konusunda bir belirsizlik yarattı. Trump, Zelensky'i "diktatör" olarak nitelendirmiş ve ABD'nin Ukrayna'ya sağladığı yardımı sorgulamıştı. Bu gelişmeler üzerine İngiltere Başbakanı, Avrupalı ortaklarına ve diğer müttefiklere Ukrayna'ya desteklerini sürdürme çağrısında bulundu.
Downing Street'teki buluşmanın ana gündem maddeleri arasında Ukrayna'nın acil askeri ihtiyaçları, hava savunma sistemleri, uzun menzilli silahlar ve mühimmat tedariki yer alıyor. İngiltere, geçtiğimiz aylarda Ukrayna'ya Storm Shadow füzeleri ve Challenger 2 tankları sağlamıştı. Ayrıca, Ukraynalı askerlerin eğitimi için yürütülen Interflex Operasyonu kapsamında 50 binden fazla Ukraynalı asker eğitildi. Görüşmede, bu eğitim programının genişletilmesi ve Ukrayna'nın NATO üyeliği perspektifi de ele alınacak.
İngiltere'nin ev sahipliğinde düzenlenen ve "Burnham" olarak anılan üst düzey yetkilinin kimliği henüz netleşmemekle birlikte, Downing Street kaynakları görüşmenin başbakanlık düzeyinde önemli bir diplomatik temas olduğunu doğruladı. İsmin, İngiltere'nin Ukrayna özel temsilcisi veya Dışişleri Bakanlığı'nda üst düzey bir yetkili olabileceği belirtiliyor. Ancak bu konuda resmi bir açıklama yapılmadı.
Bölgesel ve küresel boyut: Batı ittifakında Ukrayna konusundaki çatlak
Trump'ın Zelensky'e yönelik eleştirileri, Batı'nın Ukrayna'ya yönelik tutumunda bir bölünme olduğunu gözler önüne serdi. ABD'deki başkanlık seçimlerinin ardından Trump'ın yeniden iktidara gelmesi, Ukrayna'ya verilen desteğin azalabileceği endişesini doğurdu. Avrupa ülkeleri, ABD'nin olası bir geri çekilmesi durumunda Ukrayna'ya daha fazla sorumluluk almak zorunda kalabilir. İngiltere, Fransa ve Almanya gibi ülkeler, Ukrayna'ya destek konusunda transatlantik bağları korumaya çalışırken, aynı zamanda Avrupa'nın kendi güvenliği için Ukrayna'nın önemini vurguluyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de son açıklamalarında Ukrayna'ya desteğin sürmesi gerektiğini belirtti. Ancak Macaristan ve Slovakya gibi bazı AB ülkeleri, Ukrayna'ya askeri yardım konusunda isteksiz davranıyor. Bu bölünmüşlük, İngiltere'nin ev sahipliğinde yapılacak görüşmenin önemini artırıyor. Görüşmede ayrıca, Ukrayna'nın yeniden inşası için uluslararası fonların koordinasyonu ve Rusya'ya yönelik yaptırımların etkinliği de masaya yatırılacak.
İngiltere, Ukrayna'ya 2022'den bu yana 12 milyar sterlinin üzerinde askeri ve mali yardım sağladı. Ayrıca, Ukraynalı mültecilere yönelik ev sahipliği programları ve savaş sonrası yeniden inşa projelerine katkı sunuyor. Downing Street'teki görüşme, İngiltere'nin Ukrayna'ya verdiği desteğin somut bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenlenmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna krizinde denge politikası izleyerek hem Kiev hem de Moskova ile diyalog kanallarını açık tutmayı başardı. İngiltere'nin Ukrayna'ya desteği artırma çabası, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü ve tahıl koridoru gibi girişimlerini gölgeleyebilir. Ancak Türkiye, Batı ittifakı içinde Ukrayna'ya askeri yardım konusunda temkinli davranarak Rusya ile ilişkilerini koruma stratejisini sürdürüyor. Downing Street'teki görüşme, Türkiye'nin Ukrayna'daki savaşın seyrini etkileyebilecek aktörler arasında yer aldığını hatırlatıyor. Ayrıca, savaş sonrası yeniden inşa sürecinde Türk inşaat şirketlerinin rolü ve Karadeniz güvenliği gibi başlıklar Türkiye'nin öncelikleri arasında.
