Ukrayna'nın başkenti Kiev'de yüzlerce kişi, Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'in Savunma Bakanı Oleksiy Fedorov'u görevden almasını protesto etmek için sokaklara döküldü. 28 Mart sabahı Ukrayna meclisinin onayıyla resmileşen karar, ülkede büyük yankı uyandırdı. Fedorov, Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından savunma bakanlığına getirilmiş ve modernizasyon hamleleriyle tanınmıştı. Onun liderliğinde Ukrayna ordusu, Batı'dan gelen askeri yardımların etkin kullanımı ve teknolojik yeniliklerle Rus ilerleyişini yavaşlatmayı başarmıştı. Görevden alınma nedeni resmi olarak 'bakanlıkta reform ihtiyacı' olarak açıklanırken, analistler bu hamlenin Zelenskiy'in savaş yönetimine duyulan güvensizlikle ilgili olabileceğini öne sürüyor.
Gelişmenin Arka Planı
Oleksiy Fedorov, 2022'deki Rus işgalinin hemen ardından savunma bakanı olarak atanmış ve hızla Ukrayna ordusunun modern yüzü haline gelmişti. Onun döneminde Ukrayna, Bayraktar TB2 SİHA'lar, Javelin tanksavar füzeleri ve HIMARS roket sistemleri gibi Batı silahlarını savaş alanında etkin şekilde kullanarak uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti. Fedorov ayrıca, savunma bakanlığındaki yolsuzluk iddialarına karşı sert önlemler almış ve dijitalleşme hamleleriyle bürokrasiyi azaltmıştı. Ancak son aylarda, özellikle Bahmut ve Avdiyivka gibi stratejik noktalardaki kayıplar, hükümet içinde savaş stratejisine dair tartışmaları alevlendirdi. Bazı kaynaklara göre, Fedorov'un Batılı müttefiklerle olan yakın ilişkisi ve bağımsız duruşu, Zelenskiy çevresinde rahatsızlık yaratmış olabilir. Protestocular, Fedorov'un görevden alınmasını 'savaşın kazanılmasına yönelik bir darbe' olarak nitelendirirken, meclisteki muhalefet partileri de kararı 'zamansız ve tehlikeli' bulduklarını açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fedorov'un görevden alınması, yalnızca Ukrayna iç siyasetini değil, aynı zamanda Batı ile ilişkileri de etkileyebilir. ABD ve Avrupa Birliği'nden henüz resmi bir açıklama gelmezken, diplomatik kaynaklar bu değişikliğin 'endişeyle izlendiğini' belirtiyor. Ukrayna'nın savunma reformları ve şeffaflık çabaları, özellikle ABD Kongresi'ndeki yardım paketlerinin onay sürecinde kritik bir faktör. Fedorov'un yerine getirilecek ismin kim olacağı henüz netlik kazanmazken, Zelenskiy'in daha sıkı kontrol sağlayabileceği bir atama yapması bekleniyor. Rusya cephesinde ise bu karar, 'Ukrayna yönetimindeki çatlaklar' olarak yorumlanıyor; Kremlin sözcüleri, bunun Ukrayna'nın savaşma kabiliyetini zayıflatacağını iddia ediyor. Öte yandan, Ukrayna ordusu Fedorov döneminde kazandığı ivmeyi korumakta zorlanabilir; zira bakanın kişisel ilişkileri ve askeri yeniliklere açık yapısı, ordunun moral ve motivasyonunda önemli rol oynuyordu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki bu gelişme, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik politikaları ve savunma sanayii işbirlikleri açısından önem taşıyor. Türkiye, Ukrayna'ya Bayraktar SİHA tedarik eden ve ortak askeri projeler yürüten kilit ülkelerden biri. Fedorov'un görevden alınması, bu işbirliklerinin geleceğine dair soru işaretleri doğurabilir; ancak Türkiye-Ukrayna ilişkileri kurumsal düzeyde güçlü olduğundan kısa vadede ciddi bir etki beklenmiyor. Öte yandan, Ukrayna yönetimindeki istikrarsızlık, Karadeniz'deki Rus tehdidi karşısında Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Ankara, her iki ülkeyle de dengeli ilişkiler sürdürmeye çalışırken, Kiev'deki siyasi dalgalanmaların bölgesel dengeyi bozmaması için temkinli bir tutum izleyecektir.
