Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, görevden aldığı eski Savunma Bakanı Oleksii Reznikov'un savaş döneminde seçim yapılması yönündeki çağrısını kesin bir dille reddetti. Zelenskiy, savaş zamanında yapılacak bir seçimin ülkeyi içeriden bölebileceğini ve Rusya'ya karşı verilen mücadelede birliğe zarar verebileceğini vurguladı. Reznikov'un önerisi, Ukrayna'da seçimlerin ne zaman yapılabileceğine dair artan tartışmaların ortasında geldi.
Reznikov'un açıklamaları ve Zelenskiy'nin tepkisi
Görevden alınmasının ardından ilk kez kapsamlı bir açıklama yapan Reznikov, Ukrayna'nın demokratik süreçlerini sürdürmesi gerektiğini belirterek, cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin mümkün olan en kısa sürede yapılması çağrısında bulundu. Reznikov, Ukrayna halkının iradesinin sandığa yansımasının, Batılı müttefiklere ülkenin demokratik değerlere bağlılığını göstereceğini savundu.
Ancak Zelenskiy, bu öneriye sert tepki gösterdi. Devlet başkanı, ülkenin savaş koşullarında seçim yapmanın lojistik olarak imkânsız olduğunu, milyonlarca vatandaşın cephede olduğunu, mülteci durumunda bulunduğunu ve Rus işgali altındaki bölgelerde oy kullanmanın güvenli olmadığını ifade etti. Ayrıca, seçim sürecinin siyasi kutuplaşmayı artıracağını ve bu durumun Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in işine yarayacağını belirtti.
Zelenskiy, “Şu anda seçim yapmak, Ukrayna'yı ikiye böler. Bu, düşmanın istediği şeydir. Birliğimizi korumalıyız; ancak bu şekilde savaşı kazanabilir ve demokrasimizi güçlendirebiliriz” şeklinde konuştu. Devlet başkanı, seçimlerin ancak savaş sona erdikten sonra, ülkenin güvenliği sağlandıktan sonra yapılabileceğini vurguladı.
Savaşın gölgesinde demokrasi tartışması
Ukrayna'da seçim tartışması aslında bir süredir devam ediyor. Anayasa gereği 2024 yılında yapılması gereken cumhurbaşkanlığı seçimleri, savaş nedeniyle sıkıyönetim ilan edildiği için şu ana kadar ertelendi. Ukrayna Anayasası, sıkıyönetim süresince seçim yapılmasını yasaklıyor. Ancak bazı Batılı ülkeler ve sivil toplum kuruluşları, Ukrayna'nın seçim takvimini açıklaması gerektiğini savunuyor.
Zelenskiy'nin görev süresi de Mayıs ayında dolmuş durumda. Bu nedenle, Ukrayna'da devlet başkanının meşruiyeti tartışma konusu olabilecekken, Zelenskiy'nin görevine savaş bitene kadar devam etmesi bekleniyor. Ancak bu durum, ülkedeki muhalefet partileri tarafından eleştiriliyor. Reznikov'un bu çıkışı, muhalefetin de sesini yükseltmesine neden oldu.
Öte yandan, askeri analistler, seçimlerin savaşın gidişatını olumsuz etkileyebileceği görüşünde. Cephedeki askerlerin oy kullanabilmesi için özel düzenlemeler yapılması gerekeceği, bu durumun askeri operasyonları aksatabileceği belirtiliyor. Ayrıca, seçim kampanyaları sırasında siyasi gerilimlerin artması, halkın savaşa odaklanmasını engelleyebilir.
Uluslararası boyut: Batı'nın Ukrayna'ya desteği
Batılı ülkeler, Ukrayna'nın seçim yapması konusunda net bir tutum sergilemiş değil. ABD ve Avrupa Birliği, Ukrayna'nın egemenliğine ve demokratik süreçlerine saygı duyduklarını belirtirken, savaş koşullarında seçim yapmanın zorluklarına da dikkat çekiyorlar. Ancak bazı Avrupalı liderler, Ukrayna'nın demokratik kurumlarını güçlendirmesi gerektiğini, bu sayede Batı'dan alacağı desteğin meşruiyetini artıracağını ifade ediyor.
Zelenskiy'nin bu tutumu, Batı kamuoyunda geniş bir destek buluyor. Özellikle, savaş döneminde Ukrayna'nın tek bir adam etrafında kenetlenmesi, ülkenin direnişinin sembolü haline gelmiş durumda. Reznikov'un görevden alınması ise savunma bakanlığındaki yolsuzluk iddialarıyla ilişkilendirilmişti; ancak bu konuda resmi bir suçlama yok.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Ukrayna'daki siyasi istikrarın savaşın seyrine doğrudan etki edebileceğini gösteriyor. Türkiye, Karadeniz'deki güvenlik dengeleri ve Rusya ile Ukrayna arasındaki arabuluculuk rolü nedeniyle Ukrayna'daki gelişmeleri yakından izliyor. Türkiye, savaşın başından itibaren Ukrayna'nın egemenliğini desteklerken, bir yandan da Rusya ile diyaloğunu sürdürüyor. Ukrayna'da yaşanacak olası bir siyasi kriz, Türkiye'nin bölgedeki denge politikasını zorlaştırabilir. Ancak Zelenskiy'nin seçim konusundaki kararlılığı, kısa vadede Ukrayna'nın siyasi olarak bölünmesini önleyerek Türkiye'nin istikrar beklentilerini karşılıyor. Türkiye, savaş sonrası süreçte Ukrayna'nın yeniden inşasında aktif rol almayı hedeflerken, demokratik süreçlerin sağlıklı işlemesi Ankara'nın da öncelikleri arasında.
