Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rus mevkidaşı Vladimir Putin ile Amerika Birleşik Devletleri’nde bir araya gelmeye hazır olduğunu açıkladı. Zelenski, bu teklifin Putin için “reddedilmesi daha zor” bir fırsat olacağını ifade etti. Ukrayna lideri, söz konusu öneriyi ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde dile getirdiğini ve şu anda Moskova’nın yanıtını beklediğini belirtti. Bu hamle, Putin’in geçtiğimiz haftalarda G7 zirvesine katılma davetini “gerekli koşulların oluşmadığı” gerekçesiyle geri çevirmesinin hemen ardından geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Zelenski’nin bu teklifi, Ukrayna ve Rusya arasındaki çatışmanın diplomatik bir çözüme kavuşturulmasına yönelik uluslararası çabaların hız kazandığı bir dönemde geldi. G7 zirvesi, dünyanın en büyük ekonomilerinin bir araya geldiği bir platform olarak biliniyor ve Putin’in bu zirveye katılmaması, Batılı liderlerle doğrudan bir diyalog kurma şansını kaçırdığı yorumlarına neden olmuştu. Zelenski ise Putin’in ABD’de kendisiyle görüşmeyi kabul etmesi halinde, uluslararası kamuoyu önünde barışçıl bir tutum sergilemek zorunda kalacağını düşünüyor. Ukrayna lideri, bu adımın aynı zamanda Trump yönetiminin arabuluculuk rolünü pekiştireceğine inanıyor.
Öte yandan, Kremlin’den konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak Rus yetkililer daha önce Ukrayna ile doğrudan müzakerelerin ancak Kiev’in “gerçekçi” bir tutum benimsemesi halinde mümkün olabileceğini savunmuştu. Zelenski’nin Trump ile yaptığı görüşmede, ABD’nin Ukrayna’ya askeri ve mali desteğinin sürdürülmesi konusunun da ele alındığı belirtiliyor. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, Trump’ın Ukrayna’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne olan desteğini yinelediği ifade edildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Zelenski’nin ABD’de bir zirve önermesi, Ukrayna-Rusya savaşının seyrini değiştirebilecek potansiyel bir diplomatik girişim olarak değerlendiriliyor. Eğer Putin bu teklifi kabul ederse, Ukrayna krizinde Batı’nın arabuluculuğunda ilk yüz yüze liderler zirvesi gerçekleşmiş olacak. Bu durum, savaşın sona erdirilmesine yönelik uluslararası baskıyı artırabilir. Öte yandan, Putin’in reddetmesi halinde ise Rusya’nın barışa kapalı olduğu algısı güçlenecek ve Batı’nın yaptırımları daha da sertleşebilir. Analistler, Trump’ın bu süreçte oynayacağı rolün kritik olduğunu vurguluyor. ABD Başkanı’nın daha önce Rusya’ya karşı daha yumuşak bir tutum sergilemesi, Moskova’nın Washington’a güven duymasını sağlayabilir. Ancak Trump yönetiminin Ukrayna’ya silah sevkiyatına devam etmesi, denklemi karmaşık hale getiriyor.
Avrupa Birliği ve NATO yetkilileri, Zelenski’nin girişimini ihtiyatla karşıladı. Brüksel, müzakerelerin ancak Ukrayna’nın güvenlik garantileri alması koşuluyla başlayabileceğini savunuyor. Almanya ve Fransa ise Rusya’nın Ukrayna’nın Doğu’sundan çekilmesi olmadan anlamlı bir diyaloğun mümkün olmadığını belirtiyor. Bu arada, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin tutumu da merak ediliyor; bu ülkeler savaş boyunca tarafsız bir pozisyon benimsemişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna-Rusya savaşında dengeli bir politika izleyerek hem Kiev hem de Moskova ile diyaloğu sürdürüyor. Zelenski’nin ABD’de Putin ile görüşme teklifi, Ankara’nın arabuluculuk çabalarını gölgede bırakabilir. Ancak Türkiye, daha önce İstanbul’da düzenlenen müzakerelerde oynadığı yapıcı rol sayesinde iki tarafın da güvenini kazanmıştı. Trump yönetiminin devreye girmesi, Ankara’nın bu süreçteki etkisini azaltabilir. Öte yandan, olası bir ABD-Rusya-Ukrayna zirvesi, Karadeniz’deki güvenlik dengelerini de etkileyebilir. Türkiye, Montrö Sözleşmesi gereği boğazlardan geçişleri denetleyerek savaşın tırmanmasını engellemeye çalışıyor. Bu nedenle, diplomatik çözüm arayışlarını desteklemekle birlikte, kendi çıkarlarını da korumaya özen gösteriyor.
