Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Belarus'un Rusya'ya ait saldırı insansız hava araçlarının (İHA) daha hassas şekilde hedef bulmasına yardım ettiği gerekçesiyle komşusuna yönelik tehditlerini artırdı. Ukraynalı yetkililer, Belarus'un kuzey sınırındaki radyo röle istasyonlarını Rus kuvvetlerinin kullanımına açtığını ve bu sayede Moskova'nın Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik İHA saldırılarının etkinliğini artırdığını öne sürdü. Kiev yönetimi, Belarus'un bu eyleminin tarafsızlık statüsüyle bağdaşmadığını ve Ukrayna'nın meşru müdafaa hakkı kapsamında misilleme yapabileceğini belirtti. Gelişme, iki ülke arasında savaşın başından beri devam eden gerilimi yeni bir boyuta taşıyor.
Belarus'un Rolü ve İddiaların Arka Planı
Ukrayna Savunma Bakanlığı'na bağlı Ana İstihbarat Müdürlüğü (GUR), Belarus topraklarında konuşlu en az üç radyo röle istasyonunun Rus 'Shahed' tipi kamikaze İHA'larına sinyal aktardığını tespit ettiğini duyurdu. Bu istasyonların, Belarus'un Gomel ve Brest bölgelerinde bulunduğu ve Ukrayna hava sahasına derinlemesine nüfuz eden İHA'ların yönlendirilmesinde kritik rol oynadığı ifade ediliyor. Rusya, İran yapımı Shahed-136/131 İHA'larını Ukrayna'nın elektrik şebekesi, su arıtma tesisleri ve askeri lojistik merkezlerine karşı yoğun şekilde kullanıyor. Zelenski, 27 Şubat tarihli gece yaptığı konuşmada, 'Belarus'un bu iş birliği artık sadece bir endişe değil, doğrudan bir tehdittir. Gerekli adımları atmaya hazırız' ifadelerini kullandı.
Ukrayna Dışişleri Bakanlığı, Belarus'un Minsk Büyükelçisi'ni protesto etmek üzere çağırdı. Kiev, Belarus'un bu eyleminin uluslararası hukuku ihlal ettiğini ve Ukrayna'nın meşru müdafaa hakkı kapsamında misilleme yapabileceğini bildirdi. Belarus yönetimi ise iddiaları yalanlayarak, 'Topraklarımızdan Ukrayna'ya yönelik herhangi bir saldırı düzenlenmemektedir' açıklamasını yaptı. Ancak Minsk'in, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgaline lojistik destek sağladığı ve kendi topraklarında Rus nükleer silahlarının konuşlanmasına izin verdiği biliniyor. Bağımsız gözlemciler, Belarus ordusunun savaşa doğrudan katılmadığını ancak Rusya'nın harekâtını kolaylaştırdığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: NATO ve Avrupa Güvenliği
Bu gerilim, sadece Ukrayna ve Belarus arasında değil, aynı zamanda NATO'nun doğu kanadı ve Avrupa güvenlik mimarisi açısından da kritik bir sınav niteliği taşıyor. Belarus'un Rusya ile askeri entegrasyonu, özellikle Polonya ve Baltık ülkelerinde endişe yaratıyor. NATO, Belarus sınırında ek keşif uçuşları ve askeri tatbikatlarla yanıt verirken, ittifakın doğu kanadındaki varlığını güçlendiriyor. Ukrayna'nın Belarus'a yönelik olası bir misillemesi, savaşın ikinci bir cepheye yayılmasına ve NATO ile Rusya arasında doğrudan bir çatışma riskini artırabilir. Avrupa Birliği, Belarus yönetimine yönelik yaptırımları sıkılaştırma sinyali verirken, ABD Dışişleri Bakanlığı 'Ukrayna'nın meşru müdafaa hakkını destekliyoruz' açıklamasıyla Kiev'e diplomatik destek sundu.
Rusya ise Belarus'u askeri bir sıçrama tahtası olarak kullanmaya devam ediyor. Kremlin, Belarus hava sahasını Ukrayna'ya yönelik füze ve İHA saldırıları için kullanırken, Minsk yönetiminin NATO'ya karşı bir tampon bölge olarak kalmasını sağlıyor. Öte yandan, Ukrayna'nın Belarus sınırına askeri yığınak yaptığına dair uydu görüntüleri yayınlanırken, Zelenski'nin savaşın üçüncü yılında daha agresif bir caydırıcılık stratejisi izlediği gözlemleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Karadeniz güvenliği ve Ukrayna-Rusya savaşındaki arabuluculuk rolü açısından önem taşıyor. Türkiye, Montrö Sözleşmesi kapsamında Karadeniz'deki güç dengesini korurken, Belarus üzerinden yayılma riski taşıyan bir çatışma Ankara'nın bölgesel istikrar hedeflerini tehdit edebilir. Ayrıca Türkiye, Ukrayna'ya sağladığı Bayraktar TB2 İHA'ları ve insani yardımlarla Kiev'in savunmasına katkıda bulunuyor. Olası bir Belarus-Ukrayna çatışması, Türkiye'nin hem NATO müttefiki Polonya ile iş birliğini hem de Rusya ile dengeli ilişkisini zorlayabilir. Ankara'nın, tansiyonu düşürmek için diplomatik girişimlerini yoğunlaştırması beklenebilir.
