Obezite tedavisinde kullanılan GLP-1 reseptör agonistleri, son yıllarda hızla yaygınlaşan bir kilo verme yöntemi haline geldi. Ancak uzmanlar, bu ilaçları kullanan kişilerin beslenmelerine yeterince dikkat etmemesi halinde ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşabilecekleri konusunda uyarıyor. Harvard Tıp Fakültesi'nde görevli Dr. Fatima Stanford, GLP-1 ilaçlarının iştahı baskılayarak kilo kaybına yol açtığını ancak bu sürecin 'yetersiz beslenme' riskini de beraberinde getirdiğini belirtti.
GLP-1 İlaçları ve Beslenme Dengesi
GLP-1 (glukagon benzeri peptid-1) reseptör agonistleri, tip 2 diyabet ve obezite tedavisinde kullanılan bir ilaç sınıfıdır. Midede boşalma hızını yavaşlatarak tokluk hissi verir ve iştahı azaltır. Bu etki sayesinde hastalar günlük kalori alımlarını doğal yollarla düşürür. Ancak Dr. Stanford, bu durumun beraberinde 'yetersiz enerji, protein, vitamin ve mineral alımı' sorununu getirdiğine dikkat çekiyor. Özellikle yaşlı hastalar, vejetaryenler veya kronik hastalığı olanlar daha büyük risk altında. Yemek yeme isteğinin azalması, öğün atlamalara ve tek tip beslenmeye yol açabiliyor.
Beslenme Önerileri ve Uzman Görüşleri
Dr. Stanford, hastaların günlük protein ihtiyaçlarını karşılamak için yağsız et, tavuk, balık, yumurta, baklagiller ve süt ürünlerine yönelmelerini öneriyor. Ayrıca lifli sebzeler, tam tahıllar ve sağlıklı yağ kaynaklarının da diyete eklenmesi gerekiyor. 'Özellikle B12 vitamini, demir, kalsiyum ve D vitamini seviyeleri yakından takip edilmeli' diyen Stanford, gerektiğinde takviye kullanılmasını tavsiye ediyor. Bir başka endişe, kas kaybı riski. Hızlı kilo kaybı sırasında vücut yağla birlikte kas dokusunu da yakabilir. Bu nedenle protein alımının artırılması ve hafif egzersiz öneriliyor.
İlaçların Yaygın Kullanımı ve Yan Etkiler
GLP-1 ilaçları, ABD'de yaklaşık her 6 yetişkinden birinde obezite tedavisinde kullanılıyor. Ancak ilaçların yaygınlaşması, 'zayıflama iğnesi' olarak popüler kültürde yer bulması, bilinçsiz kullanımı da artırdı. Mide bulantısı, kusma, ishal ve kabızlık gibi yan etkiler sık görülüyor. Nadiren pankreatit, safra kesesi sorunları ve böbrek hasarı bildirilmiş durumda. Beslenme yetersizlikleri bu yan etkileri şiddetlendirebiliyor. Uzmanlar, ilacın mutlaka doktor kontrolünde ve diyetisyen eşliğinde kullanılması gerektiğinde ısrarcı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de obezite oranları hızla artıyor ve GLP-1 ilaçlarına talep büyüyor. Ancak ülkemizde bilinçsiz ilaç kullanımı ve doktor kontrolü olmadan 'zayıflama iğnesi' alma alışkanlığı yaygın. Sağlık Bakanlığı'nın obeziteyle mücadele politikaları kapsamında bu ilaçların reçetelendirilmesi ve diyetisyen takibi zorunlu hale getirilmelidir. Ayrıca medyada çıkan 'mucize zayıflama iğnesi' haberleri halkı yanıltabiliyor. Bu nedenle kamu spotları ve bilgilendirme kampanyaları ile farkındalık artırılmalıdır. Tedaviye erişim için SGK geri ödeme listesinde olması da önemli bir adım olacaktır.
