Zambiya'nın güney Afrika ülkesindeki cumhurbaşkanlığı seçiminde mevcut Başkan Hakainde Hichilema'nın oy farkı açılıyor. Seçim bölgelerinin yaklaşık yüzde 71'inden gelen kısmi sonuçlara göre Hichilema, rakibi muhalefet adayı Harry Kalaba'nın önünde görünüyor. Seçim, 12 Ağustos Perşembe günü yapılmış ve oy sayımı devam ediyor.
Seçim süreci ve adaylar
Zambiya'da 18 milyonluk nüfusa sahip ülkede yaklaşık 7 milyon kayıtlı seçmen bulunuyor. Seçimde 16 aday yarışıyor, ancak ana yarış Başkan Hichilema ile eski Başbakanlık görevini yürütmüş olan Harry Kalaba arasında geçiyor. Hichilema, 2021'de iktidara gelmiş ve ülkenin ekonomik sorunlarını çözme vaadiyle seçimi kazanmıştı. Kalaba ise seçim kampanyasında yolsuzlukla mücadele ve ekonomik reformlar vaat ediyor. Seçim süreci, Bağımsız Ulusal Seçim Komisyonu (ECZ) tarafından yönetiliyor ve uluslararası gözlemciler tarafından izleniyor.
Kısmi sonuçlara göre Hichilema'nın oy oranı yüzde 58,5, Kalaba'nın ise yüzde 18,6 olarak kaydedildi. İlk turda seçim için gereken yüzde 50+1 çoğunluk hesaplanıyor. Hichilema'nın seçimi ilk turda kazanması bekleniyor. Ancak seçim günü bazı muhalefet partileri usulsüzlük iddialarında bulundu, ancak ECZ oylama sürecinin barışçıl geçtiğini açıkladı.
Bölgesel ve küresel bağlam
Zambiya, Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) üyesi ve kıtanın önemli bakır üreticilerinden biri. Ülke, Çin ve diğer yabancı yatırımcıların ilgisini çeken maden kaynaklarına sahip. Seçim sonucu, bölgedeki demokratik istikrar açısından yakından takip ediliyor. Önceki seçimlerde zaman zaman gerginlikler yaşanmıştı; bu yılki süreç ise büyük ölçüde sakin geçti. Uluslararası toplum, seçimlerin şeffaflığına vurgu yaparak, tarafları sonuçlara saygı göstermeye çağırıyor.
Hichilema'nın yeniden seçilmesi halinde, ülkenin devam eden borç krizi ve IMF ile yürütülen kurtarma programında istikrarın süreceği bekleniyor. Ekonomik toparlanma, yüksek enflasyon ve işsizlikle mücadele öncelikli gündem maddeleri arasında. Seçim sonuçlarının kesinleşmesiyle birlikte yatırımcı güveninin de bundan etkilenmesi öngörülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Zambiya, Türkiye'nin Afrika açılımı politikaları kapsamında ilişkilerini geliştirdiği ülkelerden biri. Türkiye, Zambiya ile ticaret hacmini artırmakta ve çeşitli kalkınma projelerinde iş birliği yapmaktadır. Seçimlerin demokratik ve sorunsuz tamamlanması, Türkiye'nin Afrikalı ortaklarıyla istikrarlı ilişkiler sürdürmesi açısından önem taşıyor. Hichilema'nın yeniden seçilmesi durumunda, mevcut ikili ilişkilerin ve ekonomik iş birliğinin devam etmesi beklenir. Ayrıca, Afrika'daki demokratik süreçlerin güçlenmesi, Türkiye'nin kıtadaki diplomatik ve ticari hedeflerine olumlu katkı sağlayabilir.
