Zambiya'da, 12 Ağustos'ta yapılan cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin ardından başlayan oy sayımı, seçim görevlilerine yönelik saldırılar ve oy pusulalarının çalınması iddiaları üzerine ülke genelinde askıya alınmıştı. Cuma günü yeniden başlayan sayım süreci, siyasi gerilimin gölgesinde devam ediyor. Muhalefetteki Sosyalist Parti lideri Brian Mundubile, daha önce yaptığı açıklamada zaferini ilan etmiş ancak resmi sonuçlar henüz açıklanmadı.
Seçim sürecinde yaşananlar
Seçimlerin yapıldığı günün hemen ardından, ülkenin bazı bölgelerinde şiddet olayları patlak verdi. Seçim komisyonu, sandık görevlilerinin saldırıya uğradığını ve bazı oy pusulalarının çalındığını belirterek, sayım sürecini askıya aldığını duyurmuştu. Bu durum, seçimlerin güvenilirliği konusunda endişelere yol açtı. Zambiya'da 2016'dan bu yana iktidarda olan Cumhurbaşkanı Hakainde Hichilema'nın yeniden seçilip seçilmediği merakla bekleniyor.
Uluslararası gözlemciler, seçim sürecini yakından izliyor. Afrika Birliği ve Avrupa Birliği'nin gözlem misyonları, seçimlerin barışçıl geçtiğini ancak sayım sürecindeki aksaklıkların endişe verici olduğunu bildirdi. Zambiya Seçim Komisyonu Başkanı Esau Chulu, askıya alma kararının güvenliği sağlamak amacıyla alındığını ve sayımın güvenli bir şekilde tamamlanacağını söyledi.
Bölgesel ve küresel boyut
Zambiya, Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) üyesi olarak bölgesel istikrar açısından önemli bir ülke. Ülkedeki siyasi kriz, komşu ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. SADC, seçim sürecine ilişkin endişelerini dile getirirken, taraflara itidal çağrısında bulundu. Öte yandan, Zambiya'nın bakır üretimiyle bilinen ekonomisi, siyasi istikrarsızlıktan olumsuz etkilenebilir. Küresel piyasalarda bakır fiyatları, Zambiya'daki gelişmelere duyarlı.
Seçim sonuçlarının gecikmesi, ülkedeki sosyal medyada dezenformasyonun artmasına neden oluyor. Uzmanlar, sosyal medya platformlarının seçim sürecinde yanlış bilgilerle mücadele etmesi gerektiğini vurguluyor. Zambiya'da son yıllarda yaşanan ekonomik zorluklar ve yüksek işsizlik, seçim sonuçlarının belirlenmesinde önemli rol oynuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Zambiya, Türkiye'nin Afrika açılımı kapsamında ilişkilerini geliştirdiği ülkelerden biri. Türkiye, Zambiya ile ticari ve ekonomik işbirliğini artırma çabasında. Zambiya'daki siyasi istikrar, Türk yatırımcıların ülkeye olan güvenini etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika'daki diğer ülkelerle olduğu gibi Zambiya ile de savunma sanayi ve eğitim alanında anlaşmaları bulunuyor. Bu nedenle, Zambiya'daki seçim sürecinin barışçıl ve şeffaf şekilde tamamlanması, Türkiye'nin bölgedeki çıkarları açısından önem taşıyor. Türkiye'nin Afrika politikası, kıtadaki ülkelerle karşılıklı kazanç temelli işbirliklerini öngörüyor; bu nedenle Zambiya'daki gelişmeler yakından takip ediliyor.
