Zambiya'da 12 Ağustos'ta yapılan genel seçimlerde Devlet Başkanı Hakainde Hichilema, oyların yüzde 60'ını alarak yeniden seçildi. Ülkenin seçim kurumu tarafından yapılan açıklamaya göre, Hichilema, ana rakibi muhalefet lideri Harry Kalaba'ya karşı açık ara zafer elde etti. Seçim, geniş çapta Hichilema'nın, Zambiya ekonomisinin yıllarca süren mali sıkıntıların ardından yeniden büyümeye başladığı ilk döneminin bir referandumu olarak görülüyordu.
Ekonomik Dönüşüm ve Seçim Zaferi
Hichilema, 2021'de göreve geldiğinde, ülke yüksek dış borç, artan enflasyon ve yavaşlayan büyüme ile karşı karşıyaydı. Pandeminin de etkisiyle Zambiya, 2020'de temerrüde düşmüş ve Uluslararası Para Fonu (IMF) ile kurtarma paketi görüşmeleri başlamıştı. Hichilema yönetimi, IMF ile 1.4 milyar dolarlık bir anlaşma imzalayarak ekonomik reformları başlattı. Sübvansiyonları kademeli olarak kaldırdı, kamu harcamalarını yeniden yapılandırdı ve madencilik sektörüne yatırımı teşvik etti. Bu reformlar, ekonominin 2023'te yüzde 4.7 büyümesine ve bakır üretiminin artmasına yol açtı. Ancak, kemer sıkma politikaları ve hayat pahalılığı, özellikle kentsel yoksullar arasında hoşnutsuzluğu da beraberinde getirdi. Seçim kampanyası boyunca Hichilema, devam eden reformların meyvelerini toplayacaklarını ve yoksullukla mücadele için sosyal programları genişleteceğini vaat etti. Rakibi Kalaba ise, daha fazla devlet müdahalesi ve halkçı politikalar önererek Hichilema'nın politikalarını eleştirdi. Seçim sonuçları, Hichilema'nın özellikle kırsal kesimdeki desteğinin devam ettiğini gösterdi.
Baskı Altındaki Demokrasi ve Uluslararası Tepkiler
Seçim süreci, muhalefetin bazı usulsüzlük iddialarına rağmen büyük ölçüde barışçıl geçti. Gözlemci heyetleri, seçimlerin düzenli ve şeffaf olduğunu bildirdi. Hichilema'nın zaferi, Afrika Birliği, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık dahil birçok uluslararası aktör tarafından memnuniyetle karşılandı. Özellikle Zambiya, Çin'e olan borçlarının yeniden yapılandırılması konusunda sıkıntılar yaşamıştı. Hichilema'nın batılı ülkelerle yakınlaşması, ülkenin jeopolitik konumunu güçlendirirken, Çin ile ilişkileri de dengelemeye çalışıyor. Seçim sonuçları, Zambiya'daki demokratik istikrarın bir kanıtı olarak yorumlandı. Ancak, ikinci döneminde Hichilema'nın özellikle borç yönetimi ve ekonomik büyümenin tabana yayılması konusunda ciddi zorluklarla karşılaşacağı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Zambiya'daki seçim sonucu, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası bağlamında önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Sahra Altı Afrika ülkeleriyle ekonomik ve diplomatik ilişkilerini güçlendirmiş durumda. Zambiya, bakır ve kobalt gibi kritik mineraller açısından zengin bir ülke. Türkiye'nin savunma sanayi ve inşaat şirketleri bölgede aktif. Hichilema'nın ikinci döneminde, Türkiye ile Zambiya arasındaki ticaret hacminin artması ve karşılıklı yatırımların hızlanması beklenebilir. Özellikle, Türkiye'nin enerji ve madencilik alanındaki deneyimi, Zambiya'nın kalkınma hedefleriyle örtüşüyor. Ayrıca, Zambiya'nın istikrarı, bölgesel güvenlik açısından da kritik. Türkiye'nin Afrika'daki nüfuzunu artırma hedefi doğrultusunda, bu seçim sonucu Ankara'nın bölgedeki iş birliği fırsatlarını genişletebilir.
