Zambiya'da Devlet Başkanı Hakainde Hichilema, 12 Ağustos 2026'da yapılan seçimlerde oyların %54,2'sini alarak ikinci kez devlet başkanlığına seçildi. Seçim kampanyasını ekonomik toparlanma ve borç yapılandırma anlaşması üzerine kuran Hichilema, halkına daha fazla iş ve fırsat sözü verdi. Ancak 64 yaşındaki lider, muhalefetin 'yoksulluğu azaltmakta başarısız olmakla' suçlamalarıyla karşı karşıya. Geçen beş yılda ülke, Çin ve Batılı alacaklılarla büyük bir borç anlaşması imzaladı, ancak halk hâlâ ekonomik zorluklarla mücadele ediyor.
Ekonomik Dönüşüm Sözü
Hichilema, 2021'deki ilk seçim zaferinin ardından ülkenin kamu borcunu yeniden yapılandırmak için kapsamlı bir program başlatmıştı. Geçen yıl Çin ile imzalanan anlaşma sayesinde Zambiya'nın 6,3 milyar dolarlık dış borcunun bir kısmı ertelendi. Bu, ülkenin IMF ile yürüttüğü kurtarma programının önünü açtı ve ekonomik büyümenin 2025'te %3,5'e ulaşması bekleniyor. Ancak uzmanlar, büyümenin işsizliği azaltmaya yetmediğini, özellikle genç nüfusun işsizlik oranının %30'un üzerinde olduğunu belirtiyor.
Seçim kampanyası sırasında Hichilema, "Maden zenginliklerimizi halkımızın refahına dönüştüreceğiz" diyerek bakır madenciliğine ve tarıma yatırım sözü verdi. Zambiya, dünyanın en büyük bakır üreticilerinden biri; ancak gelir adaletsizliği ve altyapı eksikliği hâlâ ciddi sorunlar. Yeni hükümet, yerel işletmelere kredi sağlamak ve tarımsal üretimi artırmak için 2 milyar dolarlık bir fon oluşturmayı planlıyor.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Bu seçim sonucu, Afrika'nın güneyindeki demokratik değişim süreçleri açısından önemli. Zambiya, bölgede barışçıl güç geçişleriyle biliniyor; Hichilema'nın yeniden seçilmesi, kıtadaki istikrar arayışlarına olumlu bir örnek teşkil ediyor. Öte yandan, Çin'in Afrika'daki borç diplomasisi üzerine yapılan tartışmalar yeniden gündeme geldi. Zambiya'nın borç yapılandırması, diğer Afrika ülkeleri için bir model olabilir; ancak Batılı kreditörler, Çin'in şeffaflık eksikliğinden şikâyetçi.
Hichilema'nın yeniden seçilmesi, bölgedeki jeopolitik dengeleri de etkileyebilir. Ülke, Büyük Göller Bölgesi'nde bir istikrar unsuru olarak görülüyor; Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Angola ile sınır komşusu olan Zambiya, bölgesel ticaret koridorlarının kilit noktalarından biri. Seçim sonrası yapılan ilk açıklamalarda Hichilema, "Bölgesel iş birliğimizi derinleştireceğiz" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Zambiya'daki seçim sonucu, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası kapsamında dikkatle izlenen bir gelişme. Türkiye, son yıllarda Afrika ülkeleriyle ticari ve askeri iş birliklerini artırdı; Zambiya ile ikili ticaret hacmi 2024'te 170 milyon dolar seviyesindeydi. Hichilema'nın yeniden seçilmesi, mevcut anlaşmaların devamını ve yeni yatırım fırsatlarını beraberinde getirebilir. Özellikle Türk firmalarının madencilik ve tarım sektörlerinde faaliyet göstermesi için uygun bir zemin oluşabilir. Ayrıca, Zambiya'nın IMF ile yürüttüğü reform süreci, Türk yatırımcılar için öngörülebilir bir ortam yaratabilir. Türkiye'nin bu ülkeyle diplomatik ilişkilerini güçlendirmesi, bölgedeki etkinliğini artırabilir.
