ABD Yüksek Mahkemesi, Kaliforniya'nın uzun süredir yürürlükte olan yarı otomatik saldırı tüfeği yasağının anayasaya aykırı olup olmadığını inceleyecek. Mahkeme, ikinci değişiklik kapsamında bireysel silah taşıma hakkının kapsamını yeniden tanımlayabilecek bu davayı kabul etti. Dava, Kaliforniya'nın 1989 yılında kabul ettiği ve AR-15 gibi popüler tüfekleri kapsayan yasağa karşı silah sahipleri tarafından açılmıştı. Eğer mahkeme yasağı anayasaya aykırı bulursa, benzer yasakları olan diğer eyaletlerde de silah kontrolü politikaları tehlikeye girebilir. Bu karar, muhafazakar çoğunluktaki mahkemenin silah haklarını genişletme eğilimini sürdürdüğünü gösteriyor. Kararın 2024 yılı sonunda veya 2025 başında verilmesi bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
Kaliforniya, 1989'daki Stockton okul katliamının ardından ilk saldırı tüfeği yasağını çıkaran eyalet oldu. O tarihten bu yana, yarı otomatik tüfeklerin satışı, üretimi ve taşınması büyük ölçüde kısıtlandı. Ancak silah savunucuları, bu yasakların ikinci değişiklik ile güvence altına alınan 'silah bulundurma ve taşıma' hakkını ihlal ettiğini savunuyor.
Davanın odağındaki yasa, özellikle çıkarılabilir şarjör ve askeri tarzda özelliklere sahip tüfekleri hedef alıyor. Bu tüfekler, ülke genelinde kitlesel silahlı saldırılarda sıkça kullanılıyor. Alt mahkemeler yasağı onaylamıştı, ancak Yüksek Mahkeme'nin 2022'de New York'ta geçerli olan gizli taşıma kısıtlamalarını iptal etmesi, benzer davaların önünü açtı. Şimdi gözler, mahkemenin bu davada nasıl bir karar vereceğine çevrilmiş durumda.
Yüksek Mahkeme, saldırı tüfeği yasaklarının anayasaya uygunluğunu ilk kez değerlendirecek. Daha önce 2021'de benzer bir davayı reddetmişti, ancak mahkemenin kompozisyonunun değişmesiyle birlikte bu kez davayı kabul etti. Mahkeme, davayı 2024-2025 döneminde ele alacak ve kararını büyük olasılıkla Haziran 2025'te açıklayacak.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu dava, ABD'de silah kontrolü tartışmalarını alevlendirecek. Kaliforniya gibi sıkı silah yasalarına sahip eyaletler (New York, New Jersey, Massachusetts, Hawaii, Illinois, Maryland, Connecticut, Delaware, Washington DC) benzer yasaklar uyguluyor. Eğer Yüksek Mahkeme Kaliforniya yasağını iptal ederse, bu eyaletlerdeki yasaklar da otomatik olarak düşebilir. Bu durum, federal düzeyde silah kontrolü çabalarını da etkileyebilir.
Küresel ölçekte, ABD'nin silah politikaları diğer ülkelerdeki tartışmaları da etkiliyor. Kanada, 2020'de saldırı tarzı tüfekleri yasaklarken, AB özellikle Doğu Avrupa'da silahlanma eğilimleriyle mücadele ediyor. ABD'de böyle bir kararın çıkması, silah endüstrisi ve uluslararası silah ticaretinde de yansımalar yaratabilir. Ayrıca, bu karar ABD'nin iç siyasetindeki kutuplaşmayı derinleştirecek ve 2024 başkanlık seçimlerinde önemli bir kampanya malzemesi haline gelecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD'nin iç hukukundaki bu tür değişikliklerden doğrudan etkilenmese de, küresel silah ticareti ve terörizmle mücadele bağlamında dolaylı etkiler söz konusu olabilir. ABD'de saldırı tüfeği yasaklarının gevşemesi, bu silahların yasa dışı yollarla diğer ülkelere ulaşmasını kolaylaştırabilir. Ayrıca, ABD'nin silah kontrolü konusundaki tutumu, uluslararası insan hakları örgütlerinin ve Birleşmiş Milletler'in bu alandaki çalışmalarını etkileyebilir. Türkiye, kendi iç güvenliği açısından bu gelişmeyi izlemeli ve olası silah kaçakçılığı risklerine karşı önlemlerini artırmalıdır.
