Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) üst düzey bir yetkilisi, uçak acil durumlarında yolcuların el bagajlarını almakta ısrar etmesi ve cep telefonlarıyla video çekmesi nedeniyle can güvenliğinin ciddi şekilde tehlikeye girdiğini belirtti. Güvenlik uzmanları, saniyelerin hayat kurtardığı tahliye anlarında bu tür davranışların tüm yolcular için ölümcül sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
Gelişmenin arka planı
IATA Operasyon ve Güvenlik Direktörü, yaptığı açıklamada, son yıllarda yaşanan birçok acil durumda yolcuların tahliye talimatlarına uymayarak öncelikle bagajlarına yöneldiğini, bunun da tahliye süresini uzattığını vurguladı. Bazı yolcuların yangın, duman veya diğer tehlikeler anında sakin kalmak yerine olayı kayda almak için telefonlarına sarıldığına dikkat çekildi. Yetkili, bu alışkanlığın ancak caydırıcı para cezalarıyla önlenebileceğini savundu: "Yolcular, birkaç saniyelik bir video uğruna kendilerinin ve başkalarının hayatını riske atıyor. Bu kabul edilemez."
Güvenlik protokolleri, acil bir durumda tüm el bagajlarının bırakılmasını ve derhal çıkışlara yönelinmesini emrediyor. Aksi takdirde koridorlar tıkanıyor, insanlar tökezliyor ve tahliye yavaşlıyor. 2023'te Japonya'da bir uçak yangınında yolcuların büyük kısmının bagaj almadan tahliye edilmesi can kurtarmıştı. Ancak son dönemde sosyal medyada viral olan videolar, birçok kişinin bu kuralı hiçe saydığını gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Konu yalnızca bireysel bir tercih değil, küresel havacılık güvenliğini ilgilendiren bir mesele. Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) ve ulusal havacılık otoriteleri, eğitim kampanyaları ve daha sıkı yaptırımlar üzerinde çalışıyor. Avrupa Birliği, bu tür ihlallere yönelik ortak bir ceza çerçevesi oluşturmayı değerlendiriyor. ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) ise yolcuların uçuş ekibi talimatlarına uymaması durumunda 25.000 dolara kadar para cezası uygulayabiliyor.
Gelişme, havayolu şirketlerinin de güvenlik brifinglerini yeniden gözden geçirmesine neden oldu. Birçok havayolu, uçuş öncesi videolarda bagaj bırakma kuralına daha fazla vurgu yapmaya başladı. Ancak IATA yetkilisi, sadece bilgilendirmenin yeterli olmadığını, somut yaptırımlar gerektiğini ifade etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uluslararası havacılıkta önemli bir merkez olarak IATA ve ICAO düzenlemelerine tabidir. THY ve diğer Türk havayollarının filosu ve yolcu sayısı arttıkça, acil durum prosedürlerine uyum kritik hale geliyor. Türkiye'de de benzer olaylar yaşanması halinde, ülkenin havacılık güvenlik standartları sorgulanabilir. Bu nedenle Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün, yolcu bilinçlendirme kampanyalarını artırması ve olası ihlallere karşı caydırıcı cezalar uygulaması, hem Türk vatandaşlarının güvenliği hem de ülkenin havacılık sektörünün itibarı açısından önem taşıyor. Küresel eğilimler takip edilerek yerel mevzuatın güncellenmesi yerinde olacaktır.
