Kuzey Toprakları (NT) Parlamentosu'nda görev yapan Yolŋu Milletvekili Yiŋiya Guyula, hükümetin yerli halkı 'insanlıktan çıkaran, ezen ve yok eden' yasalar çıkardığını belirterek görevinden istifa ettiğini açıkladı. Guyula, Liberal ve Ulusal Parti (CLP) hükümetini 'halkımızın ve kültürümüzün çöküşüne katkıda bulunmakla' suçlayarak, bunun 'yavaş bir soykırıma' dönüştüğünü ileri sürdü. İstifa, Avustralya'da yerli hakları ve temsiliyeti konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
İstifanın Perde Arkası
Yiŋiya Guyula, Kuzey Toprakları'nda bağımsız bir milletvekili olarak görev yapıyordu. 2020'de yapılan seçimlerde, Arnhem Land bölgesindeki Nhulunbuy seçim bölgesinden, büyük partilerin adaylarını geride bırakarak parlamentoya seçilmişti. Yolŋu halkının bir üyesi olan Guyula, bölgesindeki yerli toplulukların karşılaştığı sorunları gündeme getirmek için çaba göstermişti.
Guyula'nın istifasına gerekçe olarak gösterdiği yasalar arasında, CLP hükümetinin 'toprak hakları' mevzuatında yaptığı değişiklikler ve bölgedeki madencilik projelerine verdiği destek yer alıyor. Özellikle, çevresel etki değerlendirmelerinin zayıflatılmasının ve yerli toplulukların karar süreçlerindeki etkisinin azaltılmasının, Yolŋu halkının geleceğini tehdit ettiğini savundu.
İstifa mektubunda CLP hükümetinin 'kültürel soykırım' uyguladığını öne süren Guyula, 'Bu hükümet, bizim yaşam biçimimizi yok eden yasaları kabul ederek, halkımızın ve kültürümüzün çöküşüne katkıda bulunuyor. Bu, yavaş bir soykırımdır' ifadelerini kullandı. Guyula ayrıca, parlamentoda sözlü olarak verdiği bir konuşmada, hükümetin politikalarının 'bizim için toprak ve kültürün ne anlama geldiğini tamamen anlamadığını' belirtti.
Bölgesel ve Küresel Bağlam
Guyula'nın istifası, Avustralya'nın yerli halklarla olan ilişkisinde uzun süredir devam eden bir sorunun bir kez daha gündeme gelmesine neden oldu. Avustralya, 1967'de yapılan referandumla yerli halkların sayımda sayılmasını kabul etmiş ve federal hükümete bu konuda yasama yetkisi vermiş olsa da, yerli topluluklar hâlâ birçok alanda eşitsizliklerle karşı karşıya. Sağlık, eğitim, barınma ve adalet sistemlerinde yerli nüfusun ortalama Avustralyalıdan çok daha kötü durumda olduğu biliniyor.
Son yıllarda Avustralya'da 'Ulus için Ses' (Voice to Parliament) adlı bir anayasal reform önerisi gündeme gelmiş, ancak 2023 yılında yapılan referandumda bu öneri ezici bir çoğunlukla reddedilmişti. Bu durum, yerli halkların siyasi temsiliyeti ve anayasal tanınma mücadelesinde bir gerileme olarak yorumlanmıştı. Guyula'nın istifası, bu hayal kırıklığının ve öfkenin bir yansıması olarak görülüyor.
Kuzey Toprakları, Avustralya'da yerli nüfusun en yoğun olduğu bölgelerden biri. Bölge nüfusunun yaklaşık üçte birini yerli halklar oluşturuyor. Bu nedenle, Guyula'nın istifası yalnızca bireysel bir karar değil, aynı zamanda bölgedeki yerli toplulukların hükümete duyduğu güvensizliğin bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, uluslararası toplumda yerli halkların haklarına ilişkin devam eden mücadeleyi bir kez daha gündeme getiriyor. Türkiye, farklı etnik ve kültürel grupların yaşadığı bir ülke olarak, yerli halkların hakları, kültürel kimliklerin korunması ve temsiliyet konularında benzer tartışmalara uzak değildir. Ancak Türkiye'nin doğrudan bu olayla ilişkisi bulunmamaktadır. Yine de, uluslararası hukukta yerli halkların haklarının korunmasına yönelik gelişmeler, Türkiye'nin taraf olduğu bazı sözleşmeler açısından dolaylı önem taşıyabilir. Demokratik temsiliyet ve azınlık hakları konusundaki bu tür tartışmalar, Türkiye'nin insan hakları alanındaki uluslararası yükümlülüklerini de etkileyebilir.
