Yeni Zelanda’da, ülkenin yerli kuş türlerinden birinde ilk kez yüksek derecede patojenik H5N1 kuş gribi virüsü tespit edildi. Tarım ve Biyogüvenlik Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, virüs bir yaban ördeğinde doğrulandı. Bu, ülkede daha önce yalnızca ithal kanatlı hayvanlarda ve göçmen kuşlarda görülen H5N1 virüsünün, Yeni Zelanda’nın yerli kuş popülasyonuna sıçradığı anlamına geliyor. Vaka, ülkenin Kuzey Adası’nda, Auckland yakınlarındaki bir sulak alanda tespit edildi. Yetkililer, virüsün yayılmasını önlemek için bölgede sıkı karantina önlemleri uygulamaya başladı. Henüz insan vakası bildirilmezken, halka ölü veya hasta kuşlara dokunmamaları uyarısı yapıldı. Bu gelişme, küresel kuş gribi salgınının artık Avustralasya bölgesinde de yerli kuşlara ulaştığını gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
H5N1 virüsü, 1990’lardan bu yana Asya’da ortaya çıktıktan sonra dünya genelinde milyonlarca kuşun ölümüne neden oldu ve zaman zaman insanlara bulaştı. Virüsün yüksek patojenik türü, özellikle tavuk çiftliklerinde büyük kayıplara yol açarken, göçmen kuşlar sayesinde kıtalar arası yayılım gösteriyor.
Yeni Zelanda’nın coğrafi izolasyonu, ülkeyi şimdiye kadar virüsün en yıkıcı türlerinden biri olan klad 2.3.4.4b’nin etkilerinden korumuştu. Ancak, son aylarda Antarktika kıtasına kadar ulaşan bu varyantın, Yeni Zelanda’ya ulaşması bekleniyordu. Bu nedenle yetkililer, özellikle göçmen kuşların geldiği bahar ve sonbahar dönemlerinde izleme çalışmalarını yoğunlaştırmıştı. Şimdiye kadar ülkede 400’e yakın ölü kuşta test yapıldı, ancak ilk defa yerli bir kuşta pozitif sonuç alındı.
Yeni Zelanda’nın yaklaşık 380 milyon dolarlık kanatlı hayvan ihracatı bulunuyor. Avustralya ise geçen yıl yaşadığı kuş gribi salgınında milyonlarca tavuğu itlaf etmek zorunda kalmıştı. Yeni Zelanda’nın bu durumu, bölgesel ticari bağları da etkileyebilir.
Bölgesel veya küresel boyut
Antarktika’da geçen yıl görülen H5N1 vakaları, virüsün soğuk iklimlerde de hayatta kalabildiğini gösterdi. Uzmanlar, Yeni Zelanda’daki bu vakayı ‘beklenen ama endişe verici’ olarak değerlendiriyor. Virüsün, özellikle nesli tehlikede olan kivi gibi uçamayan kuş türlerine bulaşması halinde, ekosistem üzerinde yıkıcı etkileri olabileceği belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), H5N1’in insanlara bulaşma riskini düşük olarak değerlendirirken, virüsün memelilere sıçrama potansiyeli nedeniyle dikkatli olunması çağrısı yapıyor. Son bir yılda ABD’de süt ineklerinde, İspanya’da vizon çiftliklerinde görülen vakalar, virüsün adaptasyon yeteneğini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yeni Zelanda’daki bu gelişme, küresel kuş gribi tehdidinin boyutlarını bir kez daha gösteriyor. Türkiye, özellikle göçmen kuşların rotası üzerinde bulunması nedeniyle kuş gribi salgınlarına karşı hassas bir konumda. 2005-2006 ve 2015 yıllarında yaşanan salgınlar, Türkiye’deki kanatlı hayvan sektörünü ciddi şekilde etkilemişti. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın mevcut izleme çalışmaları ve aşılama programları önemli olmakla birlikte, virüsün yeni varyantlarının ortaya çıkması, biyogüvenlik önlemlerinin sürekli güncellenmesini gerektiriyor. Ayrıca, küresel ticaretteki canlı hayvan hareketleri, virüsün Türkiye’ye ulaşma riskini artırabilir. Bu nedenle, Sağlık Bakanlığı ve Tarım Bakanlığı’nın koordineli bir şekilde hazırlıklı olması büyük önem taşıyor.
