Yemen'de son bir hafta içinde yoğunlaşan çatışmalar, yaklaşık 16 bin kişinin yerinden edilmesine neden oldu. Uluslararası Göç Örgütü (IOM), ülkedeki insani durumun hızla kötüleştiğini ve yerinden edilenlerin acil yardıma ihtiyaç duyduğunu açıkladı. Çatışmalar özellikle Marib ve Hudeyde cephe hatlarında yoğunlaşırken, sivil kayıplar ve altyapı tahribatı da artıyor. IOM, taraflara sivilleri koruma çağrısı yaparken, insani yardım operasyonlarının finansman yetersizliği nedeniyle zorluklarla karşılaştığını belirtti.
Yemen'deki Çatışmaların Arka Planı
Yemen, 2014 yılından bu yana iç savaşın pençesinde. İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun desteklediği Yemen hükümeti arasındaki çatışmalar, ülkeyi insani felakete sürükledi. Birleşmiş Milletler'e göre, savaşta on binlerce sivil hayatını kaybetti ve milyonlarca kişi yerinden edildi. Ülke, dünyanın en büyük insani krizlerinden biriyle karşı karşıya. Son haftalarda Marib ilinde Husilerin ilerleyişi ve koalisyon güçlerinin hava saldırıları, göç dalgasını tetikledi. IOM'nin verilerine göre, sadece Marib'de son bir ayda 100 binden fazla kişi evini terk etmek zorunda kaldı.
Yemen'deki çatışmalar, bölgesel güçlerin vekalet savaşına dönüşmüş durumda. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Yemen hükümetini desteklerken, İran, Husilere askeri ve siyasi destek sağlıyor. ABD ise koalisyona istihbarat ve lojistik destek veriyor. Bu durum, çatışmanın çözümünü zorlaştırıyor ve insani krizi derinleştiriyor. Uluslararası toplumun ateşkes çağrıları sonuçsuz kalırken, barış görüşmeleri de sekteye uğruyor.
İnsani Durum ve Uluslararası Tepkiler
IOM, yerinden edilen 16 bin kişinin barınma, gıda, su ve sağlık hizmetlerine acil ihtiyaç duyduğunu belirtti. Örgüt, bölgedeki insani yardım operasyonlarının yetersiz fon nedeniyle aksadığını vurguladı. BM, 2023 yılı için Yemen'e yönelik insani yardım planı kapsamında 4,3 milyar dolar talep etmişti, ancak şu ana kadar sadece 1,2 milyar dolar toplanabildi. Bu durum, milyonlarca Yemenlinin hayatta kalma mücadelesini zorlaştırıyor.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) de Yemen'deki hastanelerin ve sağlık tesislerinin çökmek üzere olduğu uyarısında bulundu. Ülkede kolera salgını ve yetersiz beslenme yaygın. Çocukların durumu özellikle endişe verici; her 10 dakikada bir çocuk önlenebilir nedenlerle hayatını kaybediyor. İnsani yardım kuruluşları, çatışmaların durması ve yardımların kesintisiz ulaştırılması için güvenli geçiş garantisi istiyor.
BM Güvenlik Konseyi, Yemen'deki çatışmaları defalarca görüştü ancak kalıcı bir çözüm üretemedi. Son olarak, Konsey, taraflara insani yardım koridorlarının açılması ve sivillerin korunması çağrısını yineledi. Ancak sahada durum giderek kötüleşiyor. Yemen hükümeti, Husilerin Marib'e yönelik saldırılarını kınarken, Husiler ise koalisyonun hava saldırılarını sivil katliam olarak nitelendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yemen'deki insani kriz ve istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgesel güvenliği ve ekonomisi açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, Yemen'deki çatışmaların Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki deniz ticaret yollarını tehdit etmesi nedeniyle enerji ve ticaret güvenliği konusunda endişeli. Ayrıca, istikrarsızlık, bölgesel terör örgütlerinin güç kazanmasına zemin hazırlayabilir. Türkiye, insani yardım konusunda uluslararası çabalara katkı sağlarken, siyasi çözüm için diyalog çağrılarını destekliyor. Yemen'deki krizin uzaması, Türkiye'nin Orta Doğu'daki diplomatik dengelerini de etkiliyor; Suudi Arabistan ve İran ile ilişkilerde hassas bir denge gözetiliyor.
