ABD Kongresi, bu hafta görüşülmesi beklenen bir yasa tasarısıyla, ülke genelinde yılda iki kez yapılan saat değişikliği uygulamasını sona erdirmeyi hedefliyor. “Güneş Işığı Koruma Yasası” (Sunshine Protection Act) olarak bilinen düzenleme, kalıcı yaz saati uygulamasına geçilmesini öngörüyor. Eğer yasa kabul edilirse, 2025 yılı Kasım ayında yapılacak son saat geri alımından sonra bir daha saatler değişmeyecek. Ancak bu değişiklik, eyaletlerin kendi kararlarına da bağlı olarak farklı sonuçlar doğurabilir. Özellikle Kaliforniya gibi büyük eyaletlerde, standart saat dilimine dönme veya kalıcı yaz saatini benimseme konusunda tartışmalar sürüyor.
Gelişmenin arka planı
ABD'de yaz saati uygulaması, 1918 yılında I. Dünya Savaşı sırasında enerji tasarrufu amacıyla başlatıldı. O tarihten bu yana birçok kez değişikliğe uğrayan sistem, son olarak 2005 yılında kabul edilen Enerji Politikası Yasası ile Mart ayının ikinci Pazarı ile Kasım ayının ilk Pazarı arasını kapsayacak şekilde genişletildi. Ancak yılda iki kez saat değiştirmek, halk sağlığı ve ekonomik verimlilik açısından olumsuz etkiler yarattığı gerekçesiyle sık sık eleştiriliyor. Uyku düzeninin bozulması, trafik kazalarında artış ve iş verimliliğinde düşüş gibi sorunlar, uygulamanın sorgulanmasına neden oluyor.
Güneş Işığı Koruma Yasası, ilk olarak 2018 yılında Florida Senatörü Marco Rubio tarafından sunuldu. O tarihten bu yana her yıl yeniden gündeme getirilen yasa, 2022 yılında Senato'dan geçmesine rağmen Temsilciler Meclisi'nde takılı kalmıştı. Bu kez, iki partili destekle yeniden masaya yatırılan tasarının kabul edilme ihtimali daha yüksek görülüyor. Eğer yasalaşırsa, ABD genelinde kalıcı yaz saati uygulamasına geçilecek. Ancak bu durum, Hawaii ve Arizona gibi halihazırda yaz saati uygulamayan eyaletler için bir sorun teşkil etmiyor. Bu eyaletler, kendi saat dilimlerini koruyacak.
Bölgesel veya küresel boyut
Kaliforniya, 2018 yılında yapılan bir referandumla kalıcı yaz saati uygulamasına geçilmesi yönünde halk iradesini ortaya koymuştu. Ancak referandumun uygulanabilmesi için federal yasada değişiklik yapılması gerekiyor. Eğer Güneş Işığı Koruma Yasası kabul edilmezse, Kaliforniya'nın kendi başına kalıcı yaz saatine geçme seçeneği bulunmuyor. Bu noktada, eyalet yönetimi alternatif bir yol olarak standart saat dilimine dönmeyi değerlendirebilir. Ancak bu da karmaşık bir süreç gerektiriyor. Kaliforniya Ulaştırma Bakanlığı, eyaletin doğu-batı yönünde geniş bir coğrafyaya yayılması nedeniyle saat dilimi değişikliğinin ulaşım ve ticaret üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
Küresel ölçekte bakıldığında, ABD'nin saat uygulamasındaki bu olası değişiklik, uluslararası iş dünyası ve havacılık sektörü için de önemli sonuçlar doğurabilir. New York ve Londra arasındaki saat farkı mevcut durumda yılın büyük bölümünde 5 saat iken, kalıcı yaz saati ile birlikte bu fark 4 saate düşecek. Bu durum, finans piyasalarının açılış ve kapanış saatlerini etkileyebilir. Avrupa Birliği de 2018 yılında saat değişikliğini kaldırmayı planlamış ancak üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle süreç henüz tamamlanamamıştı. ABD'nin adım atması, Avrupa'da da benzer bir düzenlemeyi hızlandırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 2016 yılında kalıcı yaz saati uygulamasına geçerek bu alanda öncü adımlardan birini atmıştı. ABD'nin de benzer bir yönde ilerlemesi, küresel ticaret ve iletişimde saat farkı kaynaklı uyum sorunlarını azaltabilir. Özellikle ABD ile yoğun ticari ilişkileri bulunan Türk şirketleri, iş saatlerinin daha öngörülebilir hale gelmesinden fayda sağlayabilir. Ayrıca, ABD'deki bu değişiklik, uluslararası saat dilimi standartlarının yeniden tartışılmasına yol açabilir. Türkiye'nin mevcut uygulaması (UTC+3) ile ABD'nin olası kalıcı yaz saati (Doğu Kıyısı için UTC-4) arasındaki fark, yıl boyunca 7 saat olarak sabit kalacak, bu da planlama açısından kolaylık sağlayacaktır.
