İskoçya, 17. yüzyıldan bu yana ilk kez tahvil ihraç etmeye hazırlanırken, uluslararası yatırımcılar ülkenin bağımsızlık referandumu riskine karşı uzun vadeli borçlanmadan kaçınması gerektiği uyarısında bulunuyor. Fon yöneticileri, piyasaların uzun vadeli tahvillere “temkinli” yaklaşacağını, çünkü bağımsızlık durumunda bir “prim” riski oluşabileceğini ifade ediyor. İskoçya Hükümeti, bütçe açığını finanse etmek ve altyapı yatırımlarını desteklemek amacıyla 2024 yılı içinde tahvil ihracı planlıyor. Ancak yatırımcılar, ülkenin henüz bağımsız olmadığı ve Birleşik Krallık’ın mali garantisi altında olmadığı bir ortamda, özellikle uzun vadeli borçlanmanın maliyetli olabileceğine dikkat çekiyor.
Gelişmenin arka planı
İskoçya, 1707’de İngiltere ile birleştikten sonra borç piyasalarından bağımsız olarak fon toplamamıştı. 2014 bağımsızlık referandumunun ardından konu tekrar gündeme gelmiş, ancak İskoç Ulusal Partisi’nin (SNP) liderliğindeki hükümet, 2023’te yeni bir referandum yapılması çağrısını yinelemişti. İngiltere Başbakanı Rishi Sunak’ın merkezi hükümeti ise ikinci bir referanduma izin vermeyi reddediyor. Bu belirsizlik, yatırımcıların İskoç tahvillerine atfedeceği risk primini artırıyor. Aberdeen Standard Investments ve Baillie Gifford gibi büyük İskoç fon yöneticileri, hükümetin borçlanma stratejisini yakından izlediklerini belirtiyor. Özellikle 10 yıl ve üzeri vadeli tahvillerin, bağımsızlık senaryosunda değer kaybı yaşayabileceği endişesi hakim.
Uzmanlara göre, İskoçya’nın mevcut kredi notu Birleşik Krallık’tan ayrı olarak belirlenmiş değil. Bağımsızlık durumunda, borç yükümlülüklerinin paylaşımı konusunda anlaşmazlık çıkma ihtimali, tahvil sahipleri için risk oluşturuyor. İskoçya Mali Sekreteri Shona Robison, ihracın “sorumlu ve sürdürülebilir” olacağını, yatırımcıların güvenini kazanmak için şeffaf bir süreç izleneceğini söyledi. Ancak yatırımcılar, hükümetin kısa vadeli borçlanma araçlarına yönelmesinin daha akıllıca olacağını düşünüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İskoçya’nın tahvil ihracı, sadece Birleşik Krallık içinde değil, Avrupa genelinde de dikkatle izleniyor. İspanya’da Katalonya, Belçika’da Flaman bölgesi gibi ayrılıkçı hareketlerin olduğu ülkeler, piyasaların bu tür bölgelere nasıl fiyatlama yaptığını görmek istiyor. Aynı zamanda Brexit sonrası İskoçya’nın Avrupa Birliği’ne katılma olasılığı da borçlanma maliyetlerini etkileyebilir. Eğer İskoçya bağımsızlık kazanır ve AB üyeliği için başvurursa, bu durum kredi notunu artırabilirken, aksi senaryoda risk primi yükseliyor. Küresel olarak, yükselen faiz oranları ve merkez bankalarının para politikalarını sıkılaştırması, tüm hükümet borçlanmalarını daha pahalı hale getirdi. Bu nedenle İskoçya’nın ihraç koşulları, yatırımcı duyarlılığı için önemli bir test olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İskoçya’nın tahvil ihracı, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için doğrudan bir emsal teşkil etmemekle birlikte, piyasaların yüksek riskli borçlanma araçlarına nasıl fiyatlandırma yaptığını göstermesi açısından önem taşıyor. Özellikle siyasi belirsizliklerin borçlanma maliyetlerini artırdığı bir dönemde, Türkiye’nin de uluslararası piyasalardan borçlanırken benzer risk primleriyle karşılaştığı biliniyor. Bu gelişme, yatırımcıların ülke riskini değerlendirirken sadece ekonomik göstergeleri değil, siyasi istikrarı da dikkate aldığını bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye’nin dış borçlanma stratejisinde vade yapısının çeşitlendirilmesi ve yatırımcı güvenini artırıcı adımlar atması, bu tür küresel eğilimler ışığında daha da önem kazanıyor.
