Çin'in Haziran 2024 dış ticaret verileri, küresel yapay zeka (AI) yatırımlarının hız kazanmasıyla ihracatta beklentilerin üzerinde bir artış olduğunu ortaya koydu. Çin Gümrük İdaresi tarafından açıklanan verilere göre, ihracat geçen yılın aynı dönemine kıyasla %8,6 oranında yükselerek 307,8 milyar dolar seviyesine ulaştı. Bu rakam, piyasa beklentisi olan %7,5'in üzerinde gerçekleşti. İthalat ise %2,3 oranında düşüşle 207,7 milyar dolar olarak kaydedildi. Böylece Çin'in dış ticaret fazlası 100,1 milyar dolara çıkarak ülkenin ihracat odaklı büyüme modelinin devam ettiğini gösterdi. Uzmanlar, yapay zeka ve ilgili teknoloji alanındaki küresel talebin, özellikle çip ve elektronik bileşen ihracatını canlandırdığını belirtiyor.
Yapay Zeka Talebi ve Çin'in Teknoloji İhracatı
Haziran ayı ihracatında en dikkat çekici artış, yapay zeka sistemlerinde kullanılan yüksek performanslı çipler ve sunucu bileşenlerinde yaşandı. Çin'in entegre devre ihracatı yıllık %22,5 artarken, otomotiv ihracatı ise %16,7 yükseldi. Özellikle elektrikli araç ve yapay zeka destekli üretim sistemlerinin ihracatındaki büyüme dikkat çekiyor. Analistlere göre, ABD ve Avrupa'daki teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapısına yaptığı yoğun yatırımlar, Çinli üreticilere olan talebi artırdı. Ancak bu durum, aynı zamanda ABD'nin Çin'e yönelik çip ihracatı kısıtlamalarını da gündeme getiriyor. Washington yönetimi, yapay zeka ve askeri amaçlı kullanılabilir çiplerin Çin'e transferini sınırlandırmış durumda. Buna rağmen Çin, kendi çip üretim kapasitesini artırarak ihracattaki büyümenin bir kısmını bu yerli üretimle karşılıyor.
İthalattaki düşüş ise Çin iç talebindeki zayıflığa işaret ediyor. İnşaat sektöründeki durgunluk ve tüketici harcamalarındaki yavaşlama, özellikle hammadde ve ara malı ithalatını olumsuz etkiledi. Ham petrol ithalatı yıllık %7,5 azalırken, demir cevheri ithalatı ise %10 geriledi. Bu veriler, Çin ekonomisinin kırılgan toparlanma sürecinde olduğunu ve ihracatın büyümenin ana itici gücü olmaya devam ettiğini gösteriyor.
Küresel Ticaret ve Rekabet Boyutu
Çin'in Haziran ticaret verileri, küresel tedarik zincirlerindeki değişimin de bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Yapay zeka teknolojilerine olan talep patlaması, dünya genelinde yarı iletken ve elektronik bileşen ticaretini yeniden şekillendiriyor. Güney Kore ve Tayvan da benzer bir ihracat artışı yaşarken, Çin'in bu alandaki hâkimiyeti giderek güçleniyor. Ancak ABD ve müttefiklerinin Çin'e yönelik teknoloji kısıtlamaları, orta vadede bu büyümenin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Bununla birlikte, Çin'in Güney Pasifik ve Afrika gibi gelişmekte olan pazarlara yönelik ihracatı da artıyor. Ülke, yapay zeka ve dijital altyapı projeleriyle bu bölgelerdeki nüfuzunu genişletmeyi hedefliyor. Ekonomistler, Çin'in bu yılki büyüme hedefinin %5 civarında olduğunu ancak ihracattaki toparlanmanın buna katkı sağlayacağını öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in yapay zeka odaklı ihracat artışı, Türkiye'nin dış ticaret politikası ve teknoloji hamleleri açısından önemli ipuçları barındırıyor. Türkiye, özellikle savunma ve elektronik alanında yerli üretime ağırlık verirken, yapay zeka ekosistemini geliştirmek için Çin ile teknoloji transferi ve ortak yatırım fırsatlarını değerlendirebilir. Ancak Çin'in düşük maliyetli üretim avantajı, Türkiye'nin ihracat pazarlarında rekabet gücünü zorlayabilir. Öte yandan, Çin'in ithalattaki düşüşü, küresel talepteki dengesizliği gösteriyor; bu durum Türkiye'nin hammadde ve ara malı tedarikinde alternatif rotalar geliştirmesinin önemini artırıyor. Bölgesel olarak, Çin'in Asya-Pasifik'teki yükselişi, Türkiye'nin Orta Koridor girişimi kapsamında Çin ile ticari bağlarını güçlendirme stratejisini anlamlı kılıyor.
