Yapay zeka politikası grupları, ABD Temsilciler Meclisi ve Senatosu Silahlı Hizmetler Komiteleri liderlerine, ölümcül otonom silahların askeri kullanımına ilişkin yıllık savunma yasa tasarısına güvenceler eklenmesi çağrısında bulundu. Americans for Responsible Innovation (ARI), Alliance for Secure AI ve The AI Policy Network, Çarşamba günü yayımladıkları ortak mektupta, Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) kapsamında insan denetiminin zorunlu kılınmasını, otomatik hedefleme sistemlerinin (automatic target recognition) kullanımına sınırlama getirilmesini ve yapay zekâ silah sistemlerinin test edilmesinde şeffaflık talep etti.
Gelişmenin Arka Planı
Üç kuruluşun imzasını taşıyan mektup, ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon) yapay zekâ destekli silah sistemlerini hızla geliştirmesi ve konuşlandırması karşısında kamuoyunun artan endişesini yansıtıyor. ARI Başkanı Jack D. Hidary, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Ölümcül kararların yalnızca insanlar tarafından alınması gerektiğini savunuyoruz" ifadelerini kullandı. Mektupta, otonom silahların öngörülemeyen sonuçlara yol açabileceği ve uluslararası insancıl hukuka aykırı olabileceği vurgulandı.
ABD ordusu, yapay zekâ teknolojilerini savaş alanında giderek daha fazla kullanıyor. 2023 yılında Pentagon, Replicator programı kapsamında binlerce otonom drone'un beş yıl içinde konuşlandırılacağını duyurmuştu. Ancak insan hakları örgütleri ve teknoloji etiği uzmanları, bu sistemlerin sivil kayıpları artırabileceği ve hesap verebilirliği zayıflatabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ölümcül otonom silahlar konusu yalnızca ABD'de değil, küresel ölçekte tartışılıyor. Birleşmiş Milletler bünyesinde, bu silahların tamamen yasaklanmasını savunan ülkelerle düzenlenmesini isteyen ülkeler arasında görüşmeler sürüyor. Rusya ve Çin ise yapay zekâ silahlarına büyük yatırım yaparken, uluslararası bir anlaşmaya sıcak bakmıyor. ABD'nin alacağı pozisyon, küresel silahlanma yarışını etkileyebilir. Türkiye'nin de otonom kara, hava ve deniz araçları geliştirdiği düşünüldüğünde, bu tartışmalar doğrudan ilgi alanına giriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin otonom silah sistemleri konusundaki uluslararası pozisyonunu ve savunma ihracatını etkileme potansiyeline sahiptir. Türkiye, Bayraktar TB2, Akıncı ve Kızılelma gibi insansız hava araçlarında önemli bir oyuncu haline gelirken, ABD ve AB'nin bu alandaki düzenlemeleri, Türk savunma sanayiinin küresel pazardaki konumunu belirleyebilir. Ayrıca, NATO müttefiki olarak Türkiye'nin, ABD'nin otonom silah politikalarına uyum sağlaması gerekebilir. İnsanlı kontrol mekanizmaları, sivil kayıpların önlenmesi ve uluslararası hukuka uyum, Türkiye'nin de dikkate alması gereken unsurlardır.
