İngiltere Merkez Bankası (BOE) Başkanı Andrew Bailey, yapay zekanın hızla gelişen bir alt dalı olan "etkili yapay zeka" (agentic AI) sistemlerinin, mevcut düzenleyici çerçevenin yetersiz kalması nedeniyle kapsamlı bir reforma ihtiyaç duyduğunu belirtti. Bailey, Londra'da düzenlenen bir fintech konferansında yaptığı konuşmada, bu sistemlerin finansal istikrar, tüketici koruması ve rekabet politikaları açısından yeni riskler oluşturduğunu vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
"Etkili yapay zeka" terimi, insan müdahalesine ihtiyaç duymadan karmaşık görevleri yerine getirebilen, hedef belirleyebilen ve bu hedeflere ulaşmak için eylemlerini uyarlayabilen sistemleri tanımlıyor. Bu teknoloji, finansal piyasalarda otomatik ticaretten, müşteri hizmetlerinde kişiselleştirilmiş asistanlara kadar geniş bir uygulama alanına sahip. Ancak Bailey, bu sistemlerin öngörülemezliği ve potansiyel sistemik riskleri nedeniyle mevcut finansal düzenlemelerin yeterli olmadığını ifade etti.
Bailey, düzenleyicilerin yapay zeka modellerinin şeffaflığı, hesap verebilirliği ve güvenliği konusunda net kurallar belirlemesi gerektiğini söyledi. Özellikle, karar alma süreçlerinin anlaşılabilir olması ve beklenmedik sonuçların izlenebilmesi için yeni bir yasal çerçevenin oluşturulması gerektiğini vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BOE'nin bu çağrısı, küresel çapta yapay zeka düzenlemelerine yönelik artan ilginin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Avrupa Birliği, yakın zamanda yapay zeka yasasını kabul ederek risk temelli bir yaklaşım benimsemişti. ABD ve Çin ise kendi düzenleyici modellerini geliştiriyor. İngiltere, Brexit sonrası finansal teknoloji alanında küresel bir merkez olma hedefiyle, yapay zeka düzenlemelerinde dengeli bir yaklaşım izlemeye çalışıyor. Bailey'nin konuşması, İngiltere'nin inovasyonu teşvik ederken riskleri de yönetme çabasını gösteriyor. Özellikle finans sektöründe, algoritmik ticaretin yol açabileceği piyasa dalgalanmalarına karşı daha sıkı kuralların gündeme gelebileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, finansal teknolojiler ve yapay zeka alanında hızlı bir dönüşüm yaşıyor. BOE başkanının bu uyarısı, Türkiye’nin de benzer düzenleyici hazırlıkları yapması gerektiğini ortaya koyuyor. Özellikle Türk bankacılık sektöründe artan yapay zeka kullanımı, müşteri hizmetlerinden risk yönetimine kadar birçok alanda etkili oluyor. Bu nedenle, Türkiye’nin küresel düzenlemeleri yakından takip ederek, kendi finansal sistemini koruyacak ve yeniliği teşvik edecek dengeli bir yasal çerçeve oluşturması önem taşıyor. Ayrıca, İngiltere ile finansal teknoloji alanındaki işbirliği fırsatları da değerlendirilebilir.
