Asya-Pasifik bölgesindeki şirketler, yapay zeka (YZ) teknolojilerine yaptıkları yatırımlardan bekledikleri değeri bir türlü elde edemiyor. Bölgedeki üst düzey yöneticiler, YZ projelerinin pilot aşamada tıkandığını, ölçeklenemediğini ve somut iş sonuçlarına dönüşemediğini belirtiyor. Bu durum, küresel YZ yatırımlarının hız kesmeden arttığı bir dönemde, şirketlerin rekabet gücünü tehdit eden yapısal bir soruna işaret ediyor.
Pilot projelerden öteye geçemeyen YZ yatırımları
Singapur, Japonya, Güney Kore ve Avustralya gibi ülkelerdeki şirketler, son iki yılda YZ altyapısına ve yetenekli iş gücüne milyarlarca dolar yatırım yaptı. Ancak araştırmalar, bu yatırımların yalnızca küçük bir bölümünün üretim ortamına taşınabildiğini gösteriyor. Şirketlerin çoğu, veri kalitesi, entegrasyon zorlukları ve değişime direnç nedeniyle projeleri ileri taşıyamıyor.
Uzmanlara göre, YZ projelerinin başarısızlığa uğramasının arkasında teknolojik engellerden çok organizasyonel ve kültürel faktörler yatıyor. Veri siloları, departmanlar arası iş birliği eksikliği ve üst yönetimin net bir YZ stratejisi oluşturamaması, değer yaratmayı engelliyor. Ayrıca, nitelikli YZ uzmanı bulmakta zorlanan şirketler, dış danışmanlara bağımlı hale geliyor.
Bölgedeki regülasyon belirsizlikleri de önemli bir fren unsuru. Çin, Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler YZ düzenlemeleri konusunda adımlar atsa da, şirketler veri gizliliği ve etik konulardaki muğlaklık nedeniyle temkinli davranıyor. Özellikle sınır ötesi veri akışına yönelik kısıtlamalar, bölgesel ölçekte YZ çözümleri geliştirmeyi zorlaştırıyor.
Küresel rekabette Asya'nın konumu
Asya-Pasifik, YZ yatırımlarında ABD ve Avrupa ile yarışıyor. Çin, devlet destekli YZ stratejisiyle öne çıkarken; Japonya ve Güney Kore, üretim ve sağlık gibi sektörlerde YZ uygulamalarını hızlandırmaya çalışıyor. Ancak bölgedeki şirketlerin çoğu, YZ'yi bir maliyet merkezi olarak görüyor ve geri dönüşümü ölçmekte zorlanıyor.
Küresel danışmanlık şirketlerinin raporlarına göre, YZ'nin iş dünyasına katkısı önümüzdeki beş yılda trilyonlarca doları bulabilir. Fakat bu potansiyelin gerçeğe dönüşmesi için şirketlerin veri altyapılarını güçlendirmesi, çalışanlarını yeniden eğitmesi ve YZ'yi iş süreçlerine entegre etmesi gerekiyor. Aksi halde, yapılan yatırımların büyük kısmı heba olma riski taşıyor.
Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler açısından bakıldığında, Asya'daki bu deneyim önemli dersler içeriyor. YZ'ye yatırım yaparken sadece teknolojiye değil, aynı zamanda insan kaynağına ve veri yönetişimine odaklanmak gerekiyor. Ayrıca, regülasyonların netleştirilmesi ve kamu-özel iş birliğinin güçlendirilmesi, YZ'dan değer elde etmenin anahtarı olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Asya-Pasifik'teki şirketlerin YZ'dan değer üretememesi, Türkiye için uyarıcı bir tablo sunuyor. Türkiye, genç nüfusu ve gelişen teknoloji ekosistemiyle YZ alanında potansiyel taşıyor; ancak veri altyapısı, nitelikli iş gücü ve regülasyon eksiklikleri benzer riskleri barındırıyor. Türk şirketlerinin YZ yatırımlarını somut iş sonuçlarına dönüştürebilmesi için organizasyonel dönüşümü hızlandırması ve devletin veri politikalarında netlik sağlaması gerekiyor. Aksi halde, küresel rekabette geride kalma riski artacaktır.
