Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), yapay zeka teknolojilerine yönelik aşırı iyimserliğin ve bu alana akan yoğun sermayenin küresel ekonomik istikrar için ciddi bir tehdit oluşturduğu uyarısında bulundu. Bankanın yayımladığı yıllık ekonomik raporda, yapay zeka 'coşkusu' olarak nitelendirilen bu eğilimin, varlık fiyatlarında balon oluşumuna ve finansal kırılganlıkların artmasına yol açabileceği vurgulandı. BIS, özellikle merkez bankalarının ve düzenleyici kurumların bu alandaki gelişmeleri yakından takip etmesi gerektiğini belirtti.
Gelişmenin Arka Planı
BIS, yapay zeka sektörüne yönelik yatırımların son iki yılda katlanarak arttığına dikkat çekiyor. Özellikle büyük dil modelleri ve üretken yapay zeka uygulamalarına olan ilgi, teknoloji hisselerinde rekor değerlemelere yol açtı. Ancak BIS yetkilileri, bu yatırımların getirisinin henüz belirsiz olduğunu ve birçok şirketin kârlılık sağlayamadığını belirtiyor. Raporda, 2000'li yılların başındaki dot-com balonuna benzer bir senaryonun tekrarlanabileceği uyarısı yapılıyor. O dönemde internet şirketlerine yönelik aşırı iyimserlik, borsalarda büyük bir çöküşe neden olmuştu.
BIS ayrıca, yapay zeka teknolojilerinin enerji tüketimini de mercek altına aldı. Veri merkezlerinin artan elektrik talebinin, enerji fiyatlarını yukarı çekebileceği ve küresel enflasyonist baskıları artırabileceği ifade ediliyor. Bu durum, özellikle yüksek enflasyonla mücadele eden merkez bankalarının işini zorlaştırabilir. BIS, yapay zeka kaynaklı enerji talebinin 2030 yılına kadar küresel elektrik tüketiminin %2'sine ulaşabileceğini tahmin ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Diğer taraftan, BIS raporunda, Suudi Arabistan'ın Cidde kentindeki Aramco tesisinde bir helikopter kazası yaşandığı bilgisi de yer aldı. Olayda can kaybı olup olmadığı henüz netleşmezken, Aramco'nun operasyonlarında aksamaya neden olabileceği endişeleri var. Bu durum, küresel petrol piyasalarında kısa süreli dalgalanmalara yol açabilir. Suudi yetkililer olayla ilgili soruşturma başlattı.
Bir diğer önemli gelişme ise Hindistan'ın dev atıştırmalık şirketi Haldiram's'ın Avrupa pazarına açılma hazırlıkları. Şirket, özellikle Orta Doğu ve Asya'daki başarısının ardından Avrupa'da da büyümeyi hedefliyor. Haldiram's'ın bu hamlesi, küresel gıda pazarında Hindistan merkezli şirketlerin artan etkisini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BIS'in yapay zeka uyarısı, Türkiye ekonomisi için de önemli sinyaller barındırıyor. Türkiye'de yapay zeka alanındaki yatırımlar ve girişimler son yıllarda artsa da, küresel bir balonun patlaması durumunda bu yatırımlar olumsuz etkilenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin enerji ithalatında dışa bağımlı yapısı, yapay zeka kaynaklı enerji talebindeki artıştan doğrudan etkilenecektir. Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadelesi, bu tür küresel baskılar karşısında daha da zorlaşabilir. BIS raporu, Türkiye'nin yapay zeka stratejisini oluştururken bu riskleri dikkate alması gerektiğini gösteriyor.
