Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan yeni bir kamuoyu araştırması, sağlık tavsiyesi almak amacıyla yapay zeka sohbet robotlarını sıklıkla kullanan yetişkinlerin, aşılarla ilgili yanlış bilgilere inanma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Anket, özellikle aşıların otizme neden olduğu gibi bilimsel dayanaktan yoksun iddiaların, yapay zeka araçlarıyla etkileşime giren bireyler arasında daha yaygın olduğunu gösteriyor. Söz konusu bulgular, teknolojinin sağlık bilgilerinin yayılmasında oynadığı rol konusunda yeni soru işaretleri yaratırken, uzmanlar yapay zeka sistemlerinin yanlış bilgiyi pekiştirme riskine karşı uyarıda bulunuyor.
Araştırmanın ayrıntıları
Anket, ulusal çapta temsili bir örneklem üzerinde gerçekleştirildi ve katılımcılara hem aşılarla ilgili yanlış bilgiler hem de yapay zeka chatbot kullanım alışkanlıkları soruldu. Sonuçlar, haftada en az bir kez sağlık amaçlı chatbot kullanan bireylerin, aşıların güvenliğine dair asılsız iddialara inanma oranının, bu araçları hiç kullanmayanlara kıyasla belirgin şekilde yüksek olduğunu gösterdi. Örneğin, aşıların otizme yol açtığı yönündeki bilimsel olarak çürütülmüş iddiaya inanma oranı, düzenli chatbot kullanıcılarında neredeyse iki katına çıkıyor.
Araştırmacılar, bu korelasyonun nedensellik anlamına gelmediğini vurgulasa da, chatbotların kullanıcıların mevcut önyargılarını pekiştirebileceği ve yanlış bilgileri doğrulama eğilimi gösterebileceği uyarısında bulunuyor. Yapay zeka modelleri, büyük miktarda internet verisiyle eğitildiği için, bu verilerdeki yanlış bilgileri de öğrenip kullanıcılara sunabiliyor. Ayrıca, chatbotların doğal ve ikna edici dil kullanması, kullanıcıların bu bilgileri sorgulamadan kabul etme riskini artırıyor.
Küresel ve bölgesel boyut
Bu bulgu, sağlık bilgisi edinme biçimlerinin dönüştüğü küresel bir ortamda özellikle endişe verici. Dünya genelinde yapay zeka destekli sağlık asistanları ve chatbotlar yaygınlaşırken, bu araçların yanlış bilgi yayma potansiyeli kamu sağlığı açısından ciddi bir tehdit oluşturuyor. Özellikle COVID-19 pandemisi sırasında aşı karşıtlığının yarattığı tahribat göz önüne alındığında, bu tür teknolojilerin aşı tereddüdünü artırması halk sağlığı çabalarını baltalayabilir.
Avrupa ve Amerika'da düzenleyici kurumlar, yapay zeka sistemlerinin şeffaflığını ve doğruluğunu artırmak için adımlar atarken, bu çalışma teknolojinin istenmeyen sonuçlarına dair önemli bir örnek sunuyor. Uzmanlar, sağlık alanında kullanılan yapay zeka araçlarının mutlaka uzman denetiminden geçmesi ve kullanıcıları güvenilir kaynaklara yönlendirecek mekanizmalarla donatılması gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de yapay zeka tabanlı sağlık uygulamaları hızla yaygınlaşırken, bu araştırma ülkemiz için önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Özellikle aşı karşıtlığının zaman zaman toplumsal tartışmalara yol açtığı göz önüne alındığında, yapay zeka sohbet robotlarının sağlık bilgisi sunarken denetlenmesi ve doğru bilgi akışını sağlayacak algoritmalarla geliştirilmesi kritik önemde. Sağlık Bakanlığı ve ilgili kurumların, bu tür teknolojilerin olası risklerine karşı farkındalık oluşturması ve vatandaşları güvenilir kaynaklara yönlendirecek politikalar geliştirmesi gerekiyor. Aksi halde, yanlış bilgilerin toplum sağlığı üzerinde olumsuz etkileri kaçınılmaz olabilir.
