Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Kuzey Kore'ye gerçekleştireceği ziyaretle bölgedeki jeopolitik dengeleri yeniden şekillendirmeye hazırlanıyor. Bu ziyaret, iki ülke arasındaki stratejik ittifakın derinleştiği bir dönemde gerçekleşirken, uluslararası toplumun yaptırımlarla izole ettiği Pyongyang yönetimine Pekin'in verdiği desteğin açık bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Ziyaretin, Kuzey Kore'nin nükleer programından kaynaklanan gerilimlerin ortasında, Çin'in bölgesel arabuluculuk rolünü pekiştirme amacı taşıdığı belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı
Xi Jinping'in Kuzey Kore ziyareti, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin 75. yılına denk geliyor. Çin, Kuzey Kore'nin en büyük ticari ortağı ve siyasi müttefiki konumunda. Ancak Pyongyang'ın son yıllarda artan füze denemeleri ve nükleer faaliyetleri, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin sert yaptırımlarına yol açmış, Çin ise bu yaptırımlara tam olarak uymamakla eleştirilmişti. Uzmanlar, Xi'in ziyaretinin, Kuzey Kore'ye ekonomik destek sağlarken aynı zamanda nükleer müzakerelerde ilerleme kaydedilmesi için Kim Jong-un'u ikna etme çabası olduğunu düşünüyor.
Ziyaret öncesinde, Çin ve Kuzey Kore arasında sınır ticaretinin yeniden canlandırılması ve altyapı projeleri için anlaşmalar imzalanması bekleniyor. Özellikle, Covid-19 salgını sırasında neredeyse durma noktasına gelen sınır ticareti, Kuzey Kore ekonomisini ciddi şekilde etkilemişti. Xi'in, Kim'e ekonomik iş birliği vaatleri karşılığında nükleer programda kısıtlama yapması yönünde baskı yapması muhtemel.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu ziyaret, ABD ve Güney Kore'nin yanı sıra Japonya'yı da yakından ilgilendiriyor. Washington yönetimi, Çin'in Kuzey Kore üzerindeki nüfuzunu kullanarak Pyongyang'ı müzakere masasına çekmesini umarken, aynı zamanda Çin'in bölgedeki etkisinin artmasından endişe duyuyor. Güney Kore ise, iki Kore arasındaki diyaloğun canlandırılması için Çin'in arabuluculuk rolüne bel bağlamış durumda. Öte yandan, Japonya, Kuzey Kore'nin balistik füzelerinin menzilinin artmasından kaygılı ve Çin'i bu konuda daha fazla sorumluluk almaya çağırıyor.
Bölgesel güç dengeleri açısından, Xi'in ziyareti, Çin'in ABD'nin Asya-Pasifik'teki varlığına karşı bir denge unsuru olarak Kuzey Kore'yi kullanma stratejisinin bir parçası. Aynı zamanda, Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Batı'yla ilişkileri gerilen Çin, Kuzey Kore gibi müttefiklerine daha fazla yaslanarak uluslararası izolasyonu kırmayı hedefliyor. Ziyaretin, Kuzey Kore'nin insan hakları ihlalleri ve nükleer silahlanmasına ilişkin uluslararası eleştirileri gölgeleme potansiyeli de bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Kuzey Kore ile doğrudan diplomatik veya ticari bağları sınırlı olmakla birlikte, bu ziyaretin bölgesel ve küresel yansımaları Türk dış politikasını da ilgilendirmektedir. Çin'in Kuzey Kore üzerindeki nüfuzu, ABD'nin Asya-Pasifik'teki angajmanını etkileyebilir; bu durum dolaylı olarak Türkiye'nin NATO müttefiki olarak güvenlik dinamiklerini şekillendirebilir. Ayrıca, Kuzey Kore'nin füze teknolojisinin yayılması, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgesel güvenlik mimarisini tehdit edebilir. Ekonomik olarak, Çin'in yaptırımlara rağmen Kuzey Kore ile ticareti sürdürmesi, uluslararası yaptırım rejimlerinin etkinliği konusunda soru işaretleri yaratmakta; bu da Türkiye'nin İran gibi diğer yaptırım hedefi ülkelerle ilişkilerinde emsal teşkil edebilir.
