Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Johannesburg'da düzenlenen BRICS Zirvesi'nde yaptığı konuşmada, kurallara dayanmayan bir dünyanın trafik ışıkları olmayan kavşağa benzediğini söyledi. Xi, gelişmekte olan ülkelerin ortak hareket etmesi gerektiğini belirterek "Küresel Güney için birlikten doğan gücün yeni bir bölümünü yazma" çağrısı yaptı.
BRICS Zirvesi'nde Küresel Güney Vurgusu
Xi Jinping, 22-24 Ağustos 2023 tarihlerinde Güney Afrika'nın Johannesburg kentinde gerçekleşen 15. BRICS Zirvesi'nde önemli mesajlar verdi. Zirveye Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika liderleri katıldı. Xi, konuşmasında uluslararası ilişkilerde kuralların önemine dikkat çekerek, "Kuralların olmadığı bir dünya, trafik ışıkları olmayan bir kavşak gibidir; kaos ve çatışma kaçınılmazdır" ifadelerini kullandı. Çin lideri, mevcut uluslararası düzenin adil olmadığını ve gelişmekte olan ülkelerin sesinin daha fazla duyulması gerektiğini belirtti.
Xi, BRICS ülkelerinin küresel yönetişimde daha etkin rol alması gerektiğini vurgulayarak, "Küresel Güney'in yükselişi durdurulamaz. Hep birlikte, birlik içinde güçlenerek yeni bir sayfa açmalıyız" dedi. Ayrıca, gelişmekte olan ülkelerin karşılaştığı zorluklara değinen Xi, yoksulluk, eşitsizlik ve iklim değişikliği gibi sorunlarla mücadelede işbirliğinin şart olduğunu söyledi. Çin Devlet Başkanı, BRICS'in genişlemesini desteklediklerini de sözlerine ekledi.
Zirvede, BRICS ülkelerine yeni üyelerin katılımı konusu da ele alındı. Suudi Arabistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Arjantin, Mısır ve Etiyopya'nın ittifaka katılma başvuruları değerlendirildi. Xi Jinping, bu genişlemenin Küresel Güney'in temsil gücünü artıracağını belirtti.
Kurallara Dayalı Düzen ve Batı Eleştirisi
Xi Jinping'in konuşması, Batı'nın uluslararası kuralları kendi çıkarları doğrultusunda şekillendirdiği eleştirisini içeriyordu. Çin lideri, "Bazı ülkeler kuralları sadece kendi işlerine geldiğinde hatırlıyor. Bu çifte standarttır ve kabul edilemez" diyerek dolaylı olarak ABD ve müttefiklerini hedef aldı. Xi, uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler Şartı'nın evrensel geçerliliğine vurgu yaptı.
BRICS ülkeleri, son yıllarda Batı'nın ekonomik ve siyasi hegemonyasına karşı alternatif bir güç merkezi oluşturma çabasında. Zirve sonuç bildirgesinde, uluslararası finansal sistemin reforme edilmesi, yerel para birimleriyle ticaretin artırılması ve kalkınma bankasının güçlendirilmesi gibi maddeler yer aldı. Xi, "Doların hakimiyetine son vermek için kendi para birimlerimizle ticaret yapmalıyız" ifadelerini kullandı.
Çin lideri, ayrıca Kuşak ve Yol Girişimi'nin Küresel Güney ülkeleri için önemine değindi ve altyapı yatırımlarının devam edeceğini söyledi. Xi, "Birlikte kalkınma yolunda ilerlemeliyiz. Kimse geride kalmamalı" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Xi Jinping'in BRICS zirvesindeki mesajları, Türkiye'nin dış politikası ve ekonomisi açısından dikkate değer. Türkiye, BRICS ile yakın ilişkiler geliştirme ve Batı dışı alternatif arayışları kapsamında bu platformu önemsiyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçmişte BRICS'e katılım arzusunu dile getirmişti. Xi'nin "Küresel Güney" vurgusu, Türkiye'nin de kendini içinde konumlandırdığı bir blok. Ayrıca, uluslararası kuralların adil olmadığı eleştirisi, Türkiye'nin BM reformu ve çok kutupluluk çağrılarıyla örtüşüyor. Ekonomik boyutta, BRICS'in yerel para birimleriyle ticaret hamlesi, Türkiye'nin dış ticaretinde alternatif arayışlarına katkı sağlayabilir. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve Batı ile bağları denge politikası izlemesini gerektiriyor. Xi'nin mesajları, Türkiye'nin çok yönlü dış politikasında BRICS'in artan önemini gösteriyor.
