Workday, Kaliforniya'da yapay zeka destekli işe alım araçlarının ırk ve yaş ayrımcılığına neden olduğu iddiasıyla açılan bir davayla karşı karşıya. ABD Bölge Hakimi, şirketin davayı reddetme talebini geri çevirerek, iddiaların yargılanabilir olduğuna hükmetti. Dava, yapay zeka algoritmalarının işe alım süreçlerinde potansiyel ayrımcılık risklerini gündeme taşıyor.
Davaya Konu Olan İddialar
Dava, Workday'in işe alım ve tarama araçlarının, yaşlı ve azınlık gruplara mensup başvuru sahiplerini sistematik olarak eleyerek ayrımcılık yaptığı iddiasına dayanıyor. Özellikle, 40 yaş üstü çalışanlar ve Afro-Amerikan, Latin kökenli bireylerin algoritma tarafından orantısız şekilde elendiği öne sürülüyor. Davacılar, Workday'in yapay zeka modellerinin geçmiş işe alım verileriyle eğitildiğini ve bu verilerdeki önyargıların sisteme aktarıldığını savunuyor.
Workday ise, araçlarının tarafsız olduğunu ve yalnızca işverenlerin belirlediği kriterlere göre adayları değerlendirdiğini belirterek suçlamaları reddediyor. Şirket, ayrıca davacıların somut bir ayrımcılık kanıtı sunamadığını ileri sürüyor. Ancak mahkeme, davanın bu aşamada reddi için yeterli gerekçe olmadığına karar verdi ve sürecin devam etmesine izin verdi.
Yapay Zeka ve İşe Alımda Etik Sınırlar
Bu dava, yapay zeka teknolojilerinin işe alım süreçlerinde kullanımına ilişkin hukuki ve etik tartışmaları alevlendirdi. Kaliforniya, ABD'de yapay zeka kaynaklı ayrımcılığı düzenleyen ilk eyaletlerden biri olarak öne çıkıyor. Eyalet yasaları, algoritmik karar alma süreçlerinde şeffaflık ve adalet ilkelerini zorunlu kılıyor. Uzmanlar, benzer davaların artacağını ve şirketlerin yapay zeka sistemlerini denetlemek için bağımsız etik kurullar oluşturması gerektiğini vurguluyor.
Küresel ölçekte ise, Avrupa Birliği'nin Yapay Zeka Yasası gibi düzenlemeler, yüksek riskli AI uygulamalarına sıkı kurallar getiriyor. Workday davası, bu tür düzenlemelerin ne kadar gerekli olduğunu gösteren somut bir örnek olarak değerlendiriliyor. Özellikle işe alım gibi kritik süreçlerde AI kullanımının, fırsat eşitliği ve adil yargılanma hakkı gibi temel hakları tehdit edebileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de işe alım süreçlerinde yapay zeka kullanımı giderek yaygınlaşırken, Workday davası önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türk iş hukuku, ayrımcılık yasağı kapsamında AI destekli araçları henüz özel olarak düzenlememiş olsa da, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve iş kanunlarındaki genel ilkeler çerçevesinde benzer iddialar gündeme gelebilir. Özellikle büyük ölçekli Türk şirketlerinin ve çok uluslu firmaların Türkiye'deki operasyonlarının, AI tabanlı işe alım sistemlerini kullanırken ABD ve AB standartlarını dikkate alması gerekiyor. Bu dava, Türkiye'deki işverenlere ve teknoloji geliştiricilere, yapay zeka uygulamalarının etik ve hukuki boyutlarını gözden geçirme çağrısı yapıyor.
