ABD'de kilo verme ilaçları pazarında Novo Nordisk'in geliştirdiği Wegovy hapı, Eli Lilly'nin GLP-1 grubu ilacı Foundayo'nun piyasaya sürülmesine rağmen en çok tercih edilen seçenek olmaya devam ediyor. Pazar araştırmalarına göre Wegovy, Amerikalı tüketiciler arasında hem reçete sayısı hem de marka bilinirliği açısından açık ara önde bulunuyor. Bu durum, GLP-1 reseptör agonistleri sınıfındaki rekabetin giderek kızıştığı bir dönemde, Novo Nordisk'in pazardaki gücünü teyit ediyor.
GLP-1 pazarında iki devin rekabeti
Wegovy (semaglutid), Novo Nordisk tarafından geliştirilen ve haftada bir enjeksiyon şeklinde uygulanan bir obezite ilacı. 2021'de FDA onayı almasının ardından hızla popülerlik kazandı. Öte yandan Eli Lilly, 2023 sonunda Foundayo'yu (tirzepatid) piyasaya sürerek GLP-1 pazarında doğrudan rekabete girdi. Foundayo, diyabet ilacı Mounjaro'nun obezite versiyonu olarak konumlandırılmıştı. Ancak erken dönem verileri, Wegovy'nin pazar payını yüzde 70'in üzerinde koruduğunu gösteriyor. Analistler, bunun nedenleri arasında Wegovy'nin daha uzun süredir pazarda olması, doktorların ve hastaların ilaca aşinalığı, ayrıca Novo Nordisk'in güçlü pazarlama ağını sayıyor.
Foundayo'nun lansmanına rağmen Wegovy'nin satışları geçen yıl 5 milyar doları aştı. Eli Lilly'nin yeni ilacı ise ilk çeyrekte 1 milyar dolar civarında satış yapabildi. Uzmanlar, Foundayo'nun zaman içinde Wegovy'nin pazar üstünlüğünü sarsabileceğini ancak bunun birkaç yıl alacağını belirtiyor. Ayrıca, her iki ilacın da üretim kapasitesi sınırlı olduğu için talebi karşılamakta zorlandığı ve bu durumun Wegovy'nin avantajını sürdürmesinde etkili olduğu ifade ediliyor.
Pazar dinamikleri ve gelecek beklentileri
Küresel GLP-1 pazarının 2030 yılına kadar 100 milyar doları aşması bekleniyor. Bu büyüme potansiyeli, sadece Novo Nordisk ve Eli Lilly'yi değil, aynı zamanda Pfizer, AstraZeneca ve Çinli ilaç firmalarını da harekete geçirdi. Pfizer, oral GLP-1 ilacı geliştirmek için klinik çalışmalar yürütüyor. Ancak Wegovy'nin popülaritesi, özellikle ünlülerin ve sosyal medyanın etkisiyle arttı. Elon Musk gibi isimlerin Wegovy kullandığını açıklaması, ilaca olan talebi katladı.
Öte yandan, bu ilaçların yüksek maliyeti (ABD'de aylık yaklaşık 1.300 dolar) ve yan etkileri (mide bulantısı, kusma, pankreatit riski) tartışma konusu olmaya devam ediyor. Sigorta şirketleri, obezite ilaçlarını kapsama alma konusunda isteksiz davranıyor. Bu durum, pazarın büyümesini sınırlayan bir faktör olarak değerlendiriliyor. Ancak uzun vadede, oral versiyonların (hap formu) geliştirilmesiyle pazarın daha da genişlemesi öngörülüyor. Novo Nordisk'in halihazırda semaglutidin oral formu olan Rybelsus'u (tip 2 diyabet için) bulunsa da, obezite için onaylı oral bir versiyonu henüz yok.
Türkiye Açısından Değerlendirme
GLP-1 ilaçları pazarındaki bu gelişmeler, Türkiye'de obeziteyle mücadele politikaları ve ilaç sektörü açısından önemli sinyaller veriyor. Türkiye'de yetişkin nüfusun yüzde 30'dan fazlasının obez olduğu düşünülürse, bu tür ilaçların yerel pazarda da ilgi görmesi muhtemel. Ancak yüksek maliyet ve SGK geri ödeme kapsamının sınırlı olması, yaygın kullanımı şimdilik engelliyor. Ayrıca, küresel ilaç şirketlerinin üretim kapasitesini öncelikle ABD ve AB pazarlarına yönlendirmesi, Türkiye gibi gelişmekte olan pazarların erişimini geciktirebilir. Türkiye'nin bu alanda yerli üretim yeteneklerini geliştirmesi, hem dışa bağımlılığı azaltmak hem de obeziteyle mücadelede daha uygun maliyetli çözümler sunmak açısından stratejik önem taşıyor.
