ABD, Çin'de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) toplantılarında 'Amerika Önce' gündemini benimseyeceğini açıkladı. Bu yaklaşım, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in önümüzdeki haftalarda ABD'ye yapacağı ziyaret öncesinde iki ülke arasındaki ticari gerilimleri yeniden alevlendirebilir. ABD Dışişleri Bakanlığı, APEC'teki Amerikan liderliğinin, Başkan Joe Biden yönetiminin bölgedeki ekonomik angajmanının temel bir parçası olduğunu ve bu çerçevede ticaret, yatırım ve sürdürülebilir kalkınma konularında 'Amerikan işçilerini ve ailelerini önceleyen' politikalar izleneceğini duyurdu.
Gelişmenin Arka Planı
APEC'in 21 üyesi, Pasifik Okyanusu'nu çevreleyen dünyanın en dinamik ekonomik bölgelerini temsil ediyor. Bu yılki zirveye ev sahipliği yapan Çin, Amerikan delegasyonunun bu tutumunu yakından izliyor. Uzmanlar, ABD'nin bu söyleminin, özellikle ticaret açığı ve fikri mülkiyet hakları konularında Çin'e yönelik baskıyı artıracağı yorumunda bulunuyor. Daha önce Trump döneminde başlatılan ticaret savaşlarının izleri henüz silinmemişken, Biden yönetiminin 'Amerika Önce' vurgusu, iki ülke arasındaki ekonomik bağımlılığın karmaşıklığını gözler önüne seriyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, APEC'in 'açık, bağlantılı, dayanıklı ve barışçıl bir Asya-Pasifik vizyonunu' ilerletmek için kritik bir platform olduğu belirtilirken, 'Amerikan halkının çıkarlarını merkeze alan' bir ticaret politikası izleneceğinin altı çizildi. Bu ifadeler, özellikle Çin'in dijital ticaret ve devlet destekli sanayi politikaları konusundaki hassasiyetleriyle örtüşüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, yalnızca ABD-Çin arasındaki ikili ilişkileri değil, Asya-Pasifik bölgesindeki güç dengelerini de etkiliyor. APEC üyesi olan Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Güneydoğu Asya ülkeleri, iki süper güç arasındaki rekabette denge politikası izlemeye çalışıyor. ABD'nin 'Amerika Önce' söylemi, bazı ülkelerde ticaretin siyasallaşması endişesini artırırken, Çin'in bölgede Kuşak ve Yol İnisiyatifi gibi projelerle artan etkisine karşı Washington'ın yeni bir strateji geliştirdiği yorumlarına neden oluyor.
Öte yandan, Çin'in APEC'e ev sahipliği yapması, ülkenin bölgesel işbirliğindeki rolünü pekiştirme çabası olarak değerlendiriliyor. Xi Jinping'in ABD ziyareti, iki ülke arasındaki kritik konuların ele alınması için bir fırsat olarak görülse de, bu ziyaret öncesinde APEC masasında yaşanacak gerginlikler, beklentileri düşürebilir. Washington yönetimi, Çin'in ticaret uygulamalarına yönelik eleştirilerini sürdürürken, aynı zamanda iklim değişikliği gibi alanlarda Pekin ile işbirliği arayışında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin çok yönlü dış politikası ve ekonomik çıkarları açısından önem taşıyor. ABD ile Çin arasındaki ticari gerilimler, küresel tedarik zincirlerini etkileyerek dünya ekonomisinde belirsizlik yaratıyor. Türkiye, bu süreçte hem ABD ile hem de Çin ile güçlü ekonomik ilişkiler kurmaya çalışıyor. Özellikle Çin'e yönelik ihracat ve turizm gelirleri, Türkiye ekonomisi için kritik öneme sahip. Ayrıca, ABD'nin 'Amerika Önce' politikasının korumacılığın artmasına yol açması halinde, Türkiye'nin ihracat pazarlarında daralma riski bulunuyor. Bu nedenle, Türkiye'nin hem ABD ile hem de Çin ile stratejik diyaloğunu sürdürmesi, küresel ticaretin seyrine göre esnek bir ekonomi politikası izlemesi gerekiyor.
