ABD'li dev varlık yöneticileri, Çin anakarasındaki ilaç sözleşmeli üretim devi WuXi AppTec'in hisselerini son iki ayda belirgin şekilde artırdı. BlackRock'ın da aralarında bulunduğu küresel fonlar, obezite ve diyabet tedavisinde devrim yaratan GLP-1 sınıfı zayıflama ilaçlarına yönelik üretim siparişlerindeki patlamanın, şirketin yılın ilk yarısındaki kârını önemli ölçüde yukarı çekeceğini öngörüyor. Bu hamle, Batılı yatırımcıların Çin'in teknoloji ve ilaç sektörlerine yönelik temkinli yaklaşımına rağmen, küresel ilaç tedarik zincirinde Çin'in oynadığı kritik rolü bir kez daha gözler önüne seriyor.
Küresel fonların Çin'e yönelik stratejik hamlesi
Finansal veri sağlayıcı Refinitiv'in verilerine göre, BlackRock, Fidelity International ve JPMorgan Asset Management gibi önde gelen Batılı fonlar, WuXi AppTec'in Hong Kong borsasında işlem gören hisselerine son iki ayda toplamda yüzde 15'in üzerinde ek alım gerçekleştirdi. Bu alımlar, şirketin piyasa değerinin yaklaşık 210 milyar Hong Kong dolarına (yaklaşık 27 milyar ABD doları) ulaşmasını sağladı. WuXi AppTec, dünyanın en büyük sözleşmeli ilaç geliştirme ve üretim organizasyonu (CDMO) şirketlerinden biri olarak, küresel ilaç devlerine aktif madde üretimi ve klinik deney destek hizmetleri sunuyor.
Yatırımcıların bu iyimserliğinin arkasında, özellikle ABD ve Avrupa pazarlarında hızla artan zayıflama ilacı talebi yatıyor. Novo Nordisk'in Wegovy ve Ozempic ilaçları, Eli Lilly'nin ise Mounjaro ve Zepbound ürünleri, milyarlarca dolarlık satış rakamlarına ulaşmış durumda. Bu ilaçların aktif bileşenlerinin büyük bir kısmı, WuXi AppTec gibi Asya merkezli sözleşmeli üreticiler tarafından sağlanıyor. Şirketin geçtiğimiz yılki gelirinin yaklaşık yüzde 70'ini bu tür yüksek talep gören ilaçların üretiminden elde ettiği belirtiliyor.
WuXi AppTec'in hisseleri, yıl başından bu yana Hong Kong borsasında yüzde 25'in üzerinde değer kazandı. Şirket, 2023 yılında yıllık gelirini yüzde 28 artırarak 39,3 milyar yuan (yaklaşık 5,5 milyar ABD doları) seviyesine taşıdı. Analistler, zayıflama ilacı pazarının 2030 yılına kadar 100 milyar ABD dolarını aşacağını öngörüyor. Bu büyüme beklentisi, WuXi AppTec gibi üretim kapasitesi yüksek şirketleri küresel yatırımcılar için cazip hale getiriyor.
Jeopolitik gerilimlere rağmen artan bağımlılık
Bu yatırım hamlesi, ABD ile Çin arasındaki teknoloji ve ticaret gerilimlerinin gölgesinde gerçekleşiyor. Washington yönetimi, Çin'in biyoteknoloji alanındaki yükselişini yakından izliyor ve bazı çevreler, ulusal güvenlik gerekçesiyle Çinli ilaç sözleşmeli üreticilerine yönelik kısıtlamalar getirilmesini savunuyor. Ancak sektör temsilcileri, WuXi AppTec gibi şirketlerin sağladığı maliyet avantajı ve teknik uzmanlığın, Batılı ilaç firmaları için vazgeçilmez olduğunu vurguluyor. Küresel ilaç devleri, yeni nesil tedavilerin geliştirilmesi için yıllık Ar-Ge bütçelerinin önemli bir kısmını bu tür sözleşmeli üreticilere ayırıyor.
Bu durum, Çin'in yüksek teknoloji ihracatına getirilen kısıtlamalara rağmen, ilaç hammaddesi ve aktif bileşen tedarikinde Batı'nın Çin'e olan bağımlılığını sürdürdüğünü gösteriyor. Uzmanlar, mevcut jeopolitik ortamda bile şirketin yeni siparişler almaya devam ettiğini ve üretim kapasitesini artırmak için yatırımlar yaptığını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin küresel ilaç tedarik zincirindeki konumunu yeniden değerlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Türkiye, son yıllarda yerli ilaç üretimini artırma hedefiyle çeşitli teşvik programları uyguluyor. Küresel ilaç pazarının bu denli hızlı büyümesi, Türkiye'nin de bu pastadan pay alabilmesi için sözleşmeli üretim (CDMO) alanında kapasite oluşturması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, Türk ilaç firmalarının ABD ve AB pazarlarına ihracat yapabilmesi için uluslararası kalite standartlarına uyum sağlaması ve tedarik zincirinde çeşitlendirmeye gitmesi büyük önem taşıyor. Bu tür küresel eğilimlerin yakından takip edilmesi, Türkiye'nin ilaç sektöründe bölgesel bir üretim üssü olma hedefine katkı sağlayabilir.
