Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA), kilo verme ilaçlarının 2027 yılı için yasaklı maddeler listesine dahil edilmediğini, ancak bu maddelerin izleme listesinde tutulmaya devam edeceğini duyurdu. Böylece sporcular, bu ilaçları kullanmaktan men edilmeyecek; fakat olası suiistimaller yakından takip edilecek.
WADA kararının arka planı
WADA'nın yasaklı listesi her yıl güncelleniyor ve sporcuların sağlığını korumak, dopingle mücadeleyi etkin kılmak amacıyla çeşitli maddeler izleniyor. Son yıllarda özellikle GLP-1 reseptör agonistleri (örneğin semaglutid ve tirzepatid) içeren kilo verme ilaçları, spor dünyasında performans artırıcı etkileri nedeniyle tartışma konusu oldu. Bu ilaçlar, iştahı bastırarak ve kilo kaybını hızlandırarak bazı spor dallarında avantaj sağlayabiliyor; ancak aynı zamanda kas kaybına yol açma riski taşıyor. WADA, 2027 listesini belirlerken bu maddeleri yasaklamak yerine izleme listesine aldı. Bu karar, ilaçların kötüye kullanım potansiyelini göz ardı etmeden, bilimsel verilerin yetersizliği nedeniyle temkinli bir yaklaşımı yansıtıyor. İzleme listesi, WADA'nın bu maddelerin sporcular arasındaki kullanım yaygınlığını ve etkilerini araştırmasına olanak tanıyacak. 2022'den bu yana yasaklı olmayan bu maddeler, özellikle dayanıklılık ve güç sporlarında kullanılıyor. WADA sözcüsü, kararın bilimsel kanıtlara dayandığını ve gelecekte yasak getirilebileceğini belirtti.
Küresel boyut ve spor dünyasına etkileri
Kilo verme ilaçlarının yasaklanmaması, uluslararası spor federasyonları ve sporcular arasında farklı yorumlara yol açtı. Bazı uzmanlar, obezite tedavisinde devrim yaratan bu ilaçların sporcular tarafından performans amacıyla kullanılmasının etik olmadığını savunuyor. Öte yandan, bu ilaçların tıbbi gereklilik halinde kullanımı da söz konusu. WADA'nın izleme listesi kararı, sporcuların bu ilaçları doktor kontrolünde kullanabileceği anlamına geliyor; ancak kötüye kullanım tespit edilirse yaptırım gelebilir. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) ve diğer spor kuruluşları, WADA'nın kararını dikkatle izliyor. Özellikle 2028 Los Angeles Olimpiyatları öncesinde bu konunun gündemde kalması bekleniyor. Dünya Anti-Doping Ajansı, izleme listesindeki maddeleri 2025 ve 2026'da daha kapsamlı araştıracak. Bilimsel çalışmalar, bu ilaçların spor performansı üzerindeki etkilerini netleştirecek. Ayrıca, sporcuların sağlığını korumak için uzun vadeli yan etkiler de değerlendirilecek. Karar, dopingle mücadelede bilimsel kanıta dayalı yaklaşımın önemini bir kez daha gösterdi. Spor hukukçuları, ileride bu maddelerin yasaklanması halinde sporcuların haklarının nasıl korunacağı tartışmalarının süreceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, dopingle mücadelede uluslararası kurallara sıkı sıkıya bağlı bir ülke olarak, WADA'nın kararını yakından takip ediyor. Türk sporcuları da bu ilaçları kullanma konusunda aynı kurallara tabi olacak. Karar, Türkiye'deki spor federasyonları için yeni bir düzenleme gerektirmiyor; ancak sporcuların bu ilaçları tıbbi amaçla kullanımı halinde bildirim yükümlülüğü bulunuyor. Türkiye, obeziteyle mücadelede bu ilaçların kullanımını desteklerken, spor etiği açısından kötüye kullanımın önlenmesi için denetimleri artırabilir. Ayrıca, uluslararası müsabakalarda Türk sporcularının bu maddeler nedeniyle ceza almaması için bilgilendirme çalışmaları önem taşıyor. WADA'nın izleme listesi kararı, Türkiye'nin dopingle mücadele politikalarında bilimsel verilere dayalı bir yaklaşım benimsemesine katkı sağlayabilir.
