Yarı iletken üreticisi VSMC (Vanguard International Semiconductor ve NXP Semiconductors ortak girişimi), Singapur'un Tampines bölgesinde 8,5 milyar Singapur doları değerindeki ilk üretim tesisini resmen açtı. Tesis, 2029 yılına kadar tam kapasiteye ulaştığında ayda 44 bin wafer üretme kapasitesine sahip olacak ve 1.600 kişiye istihdam sağlayacak. Açılış, Singapur'un yarı iletken sektöründeki iddiasını pekiştirirken, küresel çip tedarik zincirinde Asya'nın artan önemini gösteriyor.
Yatırımın Arka Planı ve Üretim Hedefleri
VSMC, 2023 yılında Vanguard International Semiconductor (VIS) ve NXP Semiconductors tarafından kurulan bir ortak girişim olarak faaliyet gösteriyor. Şirket, Singapur'da 12 inçlik wafer üretimi yapacak. Tesisin toplam yatırım büyüklüğü 8,5 milyar Singapur doları (yaklaşık 6,3 milyar ABD doları) olarak açıklandı. Fabrikanın ilk aşamada 2025 yılında üretime başlaması planlanıyor; ancak tam kapasiteye 2029'da ulaşılacak.
Üretilecek wafer'lar, otomotiv, endüstriyel ve tüketici elektroniği gibi çeşitli sektörlerde kullanılacak. Özellikle elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji sistemlerinde ihtiyaç duyulan güç yarı iletkenleri bu tesiste üretilecek. VSMC'nin hedefi, Asya-Pasifik bölgesinde artan çip talebini karşılamak ve tedarik zinciri güvenliğini sağlamak.
Singapur Ekonomik Kalkınma Kurulu (EDB) tarafından desteklenen proje, ülkenin yarı iletken sektörüne yapılan en büyük yatırımlardan biri olarak kayıtlara geçti. Tesis, Singapur'un Tampines ilçesindeki mevcut sanayi bölgesinde inşa edildi. Fabrikanın inşası sırasında 5.000'den fazla kişi istihdam edildi; kalıcı iş gücünün ise 1.600 kişi olması bekleniyor. Bu pozisyonların mühendislik, üretim ve Ar-Ge alanlarında olacağı belirtiliyor.
Küresel Yarı İletken Pazarında Rekabet ve Singapur'un Konumu
Singapur, uzun yıllardır yarı iletken üretiminde önemli bir merkez olarak öne çıkıyor. Ülkede GlobalFoundries, Micron, Infineon ve STMicroelectronics gibi küresel çip üreticilerinin fabrikaları bulunuyor. Singapur, dünya yarı iletken üretiminin yaklaşık %5'ini karşılıyor ve ihracatının büyük bir kısmını elektronik bileşenler oluşturuyor. VSMC'nin yatırımı, ülkenin bu alandaki cazibesini artırırken, bölgesel rakipleri Güney Kore, Tayvan ve Çin'e karşı konumunu güçlendiriyor.
Küresel çip talebi, yapay zeka, 5G, elektrikli araçlar ve nesnelerin interneti (IoT) gibi teknolojilerin yaygınlaşmasıyla hızla artıyor. Pandemi sonrası yaşanan tedarik krizleri, ülkeleri üretimlerini çeşitlendirmeye ve yerelleştirmeye yöneltti. ABD ve Avrupa, kendi çip üretimlerini artırmak için teşvik paketleri açıklarken, Asya ülkeleri de mevcut konumlarını korumak için yatırımlarını sürdürüyor. VSMC'nin Singapur'daki tesisi, bu rekabette önemli bir hamle olarak değerlendiriliyor.
Öte yandan, Çin ile ABD arasındaki teknoloji savaşı, yarı iletken tedarik zincirinde jeopolitik riskleri artırıyor. Singapur, tarafsız bir üretim üssü olarak hem Batılı hem de Asyalı şirketler için güvenli bir liman işlevi görüyor. VSMC'nin ortaklarından NXP, Hollanda merkezli bir şirket; VIS ise Tayvan merkezli. Bu ortaklık, Tayvan'ın çip üretimindeki liderliğini Singapur'a taşıyarak bölgesel iş birliğini güçlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
VSMC'nin Singapur'daki yatırımı, küresel yarı iletken tedarik zincirinde Asya'nın ağırlığını artırırken Türkiye'nin teknoloji ithalatı bağımlılığını dolaylı olarak etkiliyor. Türkiye, çip üretiminde büyük ölçüde dışa bağımlı; otomotiv ve elektronik sektörleri Asya'dan gelen yarı iletkenlere kritik önemde. Singapur'daki üretim artışı, uzun vadede fiyat ve tedarik istikrarına katkı sağlayabilir. Ancak Türkiye'nin kendi yarı iletken ekosistemini kurma çabaları (örneğin TÜBİTAK ve özel sektör girişimleri) bu tür yatırımlarla rekabet edebilmek için daha fazla Ar-Ge ve teşvike ihtiyaç duyuyor. Ayrıca, Asya merkezli üretimdeki yoğunlaşma, jeopolitik kırılganlıkları beraberinde getiriyor; Türkiye'nin çok taraflı tedarik anlaşmalarına yönelmesi kaçınılmaz görünüyor.
