Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Azerbaycan ve Ermenistan'ı kapsayan Güney Kafkasya turuna bugün başladı. Ziyaret, iki ülkenin Kasım 2023'te imzaladığı tarihi barış anlaşmasının ardından bölgede yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Von der Leyen'in bu ziyareti, AB'nin uzun süredir Rusya'nın nüfuz alanında bulunan bu stratejik bölgeyle ilişkilerini derinleştirme çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Barış Anlaşması Sonrası Yeni Dönem
Azerbaycan ve Ermenistan arasında varılan barış anlaşması, 2020'deki Dağlık Karabağ Savaşı'nın ardından tırmanan gerilimi sona erdirmişti. Anlaşma kapsamında iki ülke arasında sınırların belirlenmesi, ticaret yollarının açılması ve enerji iş birliği gibi konular yer alıyor. AB, bu süreçte arabuluculuk rolü üstlenmiş ve anlaşmanın uygulanması için teknik destek sağlamayı taahhüt etmişti.
Von der Leyen, Bakü'de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya gelirken, Erivan'da Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüşecek. Görüşmelerde, anlaşmanın uygulanması, bölgesel iş birliği projeleri ve AB'nin sağlayacağı mali destek ele alınacak. AB, bölgeye 2024-2027 yılları arasında 2 milyar avroya kadar yardım paketi açıklamıştı.
Rusya'nın Azalan Etkisi ve AB'nin Yeni Rolü
Uzun yıllar Rusya'nın etkisi altında kalan Güney Kafkasya, Ukrayna savaşı sonrası Moskova'nın bölgeye olan ilgisinin azalmasıyla yeni bir güç boşluğuyla karşı karşıya. AB, bu boşluğu doldurmak için enerji, ticaret ve altyapı projeleriyle bölge ülkelerine alternatif bir ortak sunuyor. Von der Leyen'in ziyareti, AB'nin sadece bir arabulucu değil, aynı zamanda bölgede kalıcı bir ekonomik ve siyasi ortak olma niyetini gösteriyor.
Avrupa Komisyonu, bölgedeki enerji kaynaklarına erişim ve Hazar Denizi'nden Avrupa'ya uzanan enerji koridorlarının çeşitlendirilmesi konusunda da Azerbaycan'la iş birliğini derinleştirmek istiyor. Öte yandan, Ermenistan'ın AB ile yakınlaşması, Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) içinde tartışmalara yol açıyor. Paşinyan yönetimi, AB'nin sunduğu reform desteklerine sıcak bakarken, Rusya ile askeri ittifakını sorgulamaya başlamış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Von der Leyen'in ziyareti, Türkiye'nin Güney Kafkasya politikasını doğrudan etkiliyor. Ankara, Azerbaycan'la olan stratejik ortaklığını korurken, Ermenistan'la normalleşme sürecini hızlandırmak istiyor. AB'nin bölgede daha aktif rol alması, Türkiye için hem fırsat hem de risk barındırıyor: Bir yandan AB ile ortak projeler geliştirme imkânı doğarken, diğer yandan bölgede dengeleri yeniden gözden geçirme ihtiyacı doğabilir. Türkiye, enerji koridorlarının çeşitlendirilmesi ve Karabağ'ın yeniden inşası gibi konularda AB ile iş birliği yapabilir; ancak Doğu Akdeniz'deki kendi çıkarlarıyla çelişen adımlar atmamaya dikkat etmeli.
