Vietnam'ın dış ticaret dengesi, Temmuz ayında beklentilerin üzerinde bir bozulma göstererek ticaret açığının genişlemesine neden oldu. Ülkenin ithalat faturasında özellikle akaryakıt maliyetlerindeki artışın belirleyici olduğu görülürken, ihracattaki büyümenin yavaşlaması dikkat çekiyor. Resmi verilere göre, Temmuz ayında ihracat bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7,2 artışla 30,3 milyar dolara ulaşırken, ithalat yüzde 9,8 artışla 31,5 milyar dolar olarak kaydedildi. Böylece ticaret açığı, Haziran ayındaki 1,1 milyar dolardan 1,2 milyar dolara yükselerek piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.
Akaryakıt İthalatındaki Artış ve Cari Açık Üzerindeki Baskı
Vietnam'ın enerji ithalatına bağımlılığı, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmalarla birlikte ticaret dengesini doğrudan etkiliyor. Temmuz ayında akaryakıt ithalatının miktar olarak değil, değer olarak ciddi bir artış gösterdiği belirtiliyor. Dünya petrol fiyatlarındaki yükseliş, Vietnam'ın rafineri kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle ülkenin ithalat faturasını büyütüyor. Uzmanlar, bu durumun cari açık üzerinde baskı oluşturabileceğini ve Vietnam dongunun değer kaybını hızlandırabileceğini ifade ediyor.
Vietnam İstatistik Ofisi'nin açıkladığı verilere göre, Ocak-Temmuz döneminde toplam ticaret hacmi 374,3 milyar dolar olarak gerçekleşti. Bu dönemde ihracat yüzde 15,7 artışla 196,3 milyar dolara, ithalat ise yüzde 17,9 artışla 178 milyar dolara ulaştı. Yılın ilk yedi ayında ticaret fazlası 18,3 milyar dolar olarak gerçekleşse de, Temmuz ayındaki açık bu fazlanın kademeli olarak azalabileceğine işaret ediyor.
Bölgesel Tedarik Zinciri ve Küresel Talep Dinamikleri
Vietnam, Asya-Pasifik bölgesindeki üretim üssü konumuyla dikkat çekiyor. Ancak küresel talepteki yavaşlama, özellikle ABD ve Avrupa'dan gelen siparişlerdeki azalma, ihracat büyümesini sınırlıyor. Elektronik ve tekstil sektörlerindeki sipariş düşüşü, ihracatın ana kalemlerini olumsuz etkiliyor. Öte yandan, Çin'deki ekonomik yavaşlama da Vietnam'ın ihracatını baskılayan faktörler arasında. Bölgesel tedarik zincirlerindeki yeniden yapılanma, Vietnam'ın doğrudan yabancı yatırım (FDI) çekme kapasitesini artırırken, bu yatırımların ithalat bağımlılığını da beraberinde getirdiği görülüyor.
Vietnam'ın ticaret ortakları arasında Çin, ABD, Güney Kore ve Japonya öne çıkıyor. Çin, hem ihracat hem de ithalatta en büyük ortak konumunda. Ancak ticaret açığının özellikle Çin ile olan ticarette yoğunlaştığı belirtiliyor. Ülkenin üretim bandında kullanılan ara malların büyük bir kısmının Çin'den tedarik edilmesi, bu açığın yapısal bir özellik taşıdığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'daki ticaret dengesi bozulması, küresel tedarik zincirlerindeki kırılganlıkları bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, benzer şekilde enerji ithalatına bağımlı bir ülke olarak, akaryakıt fiyatlarındaki artışın cari açık üzerindeki etkisini yakından izliyor. Vietnam'la Türkiye arasındaki ticaret hacmi sınırlı olsa da, her iki ülkenin de ihracata dayalı büyüme modeli benimsemesi, küresel talepteki dalgalanmalara karşı kırılganlıklarını artırıyor. Türkiye'nin üretim yapısını çeşitlendirmesi ve enerjide dışa bağımlılığını azaltması, bu tür küresel şoklara karşı direncini güçlendirebilir.
