Vietnam, işçilerini yurt dışına gönderme programını genişletirken, deniz ürünleri ve hazır giyim gibi emek yoğun sektörler, ücretler artmasına rağmen ciddi bir işgücü açığı ile karşı karşıya. Bu çelişki, ülkenin değer zincirinde yukarı çıkma hedefiyle örtüşmeyen bir tablo ortaya koyuyor. Hanoi yönetimi, daha yüksek gelir vaadiyle milyonlarca işçiyi Japonya, Güney Kore, Tayvan ve Orta Doğu'ya yönlendirirken, iç piyasada işverenler nitelikli eleman bulmakta zorlanıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Vietnam'ın işçi göçü politikası, son on yılda hükümetin öncelikli hedeflerinden biri haline geldi. Resmi verilere göre, 2023 yılında yaklaşık 150 bin işçi devlet destekli programlarla yurt dışına gönderildi; bu sayının önümüzdeki yıllarda 200 bine çıkarılması planlanıyor. Göçmen işçilerin gönderdiği döviz, ülke ekonomisine yıllık yaklaşık 3-4 milyar dolar katkı sağlıyor. Ancak bu durum, özellikle ihracata dayalı sektörleri olumsuz etkiliyor.
Deniz ürünleri işleme tesisleri ve tekstil fabrikaları, asgari ücretin yükseltilmesine rağmen eleman bulamıyor. İşveren Sendikaları Konfederasyonu'na göre, 2024 yılında sektörlerdeki boş pozisyon sayısı yüzde 20 arttı. Birçok firma, siparişleri yetiştirebilmek için fazla mesai yaptırmaya çalışıyor; ancak genç işçiler, düşük ücretli iç piyasa yerine daha kazançlı yurt dışı fırsatlarını tercih ediyor. Bu durum, yabancı yatırımcıların dikkatini çekiyor ve üretim maliyetlerini artırıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Vietnam'ın yaşadığı bu işgücü sıkıntısı, Asya'nın gelişmekte olan ekonomilerinde görülen genel bir eğilimi yansıtıyor. Bangladeş, Filipinler ve Endonezya gibi ülkeler de benzer şekilde işgücü ihraç ederken, iç sanayilerinde açıklarla mücadele ediyor. Küresel tedarik zincirlerindeki değişim, bu ülkelerin rekabet gücünü doğrudan etkiliyor. Özellikle Çin'den üretim kaydırma çabaları, Vietnam'ı öne çıkarırken; işgücü açığı bu avantajı zayıflatıyor.
Uzmanlar, bu durumun sürdürülemez olduğunu ve hükümetin göç politikasını yeniden gözden geçirmesi gerektiğini belirtiyor. Yurt dışına gönderilen işçilerin çoğu düşük vasıflı işlerde çalışıyor; bu da ülkenin katma değerli üretime geçişini engelliyor. Öte yandan, bazı işçiler yurt dışında edindikleri becerilerle geri dönerek girişimcilik yapıyor; ancak bu sayı, kaybedilen işgücünü telafi etmekten uzak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'ın yaşadığı bu işgücü dengesizliği, Türkiye'nin iş gücü politikaları için değerli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye'de de özellikle genç nüfusun yurt dışına göçü ve nitelikli işgücü açığı benzer tartışmalara yol açıyor. Vietnam'ın bu deneyimi, göç politikalarının ülke içindeki üretim kapasitesiyle uyumlu tasarlanması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, Türkiye'nin ihracat odaklı sektörlerde rekabet gücünü koruyabilmesi için işgücü piyasasını dengede tutması önem taşıyor. Bu durum, Türk hükümetine işgücü sübvansiyonları ve mesleki eğitim programlarının önemini bir kez daha hatırlatıyor.
