Vietnam, uzun yıllardır uyguladığı iki çocuk politikasını resmen kaldırarak, doğum oranlarını artırmak amacıyla kapsamlı bir bebek teşvik paketi açıkladı. Yeni düzenleme kapsamında ailelere doğum başına mali destek, çocuk bakım yardımı ve eğitim sübvansiyonu gibi çeşitli teşvikler sunulacak. Bu adım, ülkenin yaşlanan nüfus ve düşen doğurganlık hızına karşı aldığı en radikal önlemlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Vietnam'da yaklaşık 50 yıldır uygulanan iki çocuk politikası, nüfus artışını kontrol altına almak için başlatılmıştı. Ancak son yıllarda doğurganlık hızının 2,1 olan nüfus yenilenme eşiğinin altına düşmesi, hükümeti yeni önlemler almaya itti. 2023 verilerine göre ülkedeki doğurganlık hızı 1,96'ya gerilerken, bazı kırsal bölgelerde bu oran 1,5'in altına indi. Ekonomik kalkınma ve kentleşmenin etkisiyle çiftlerin daha az çocuk sahibi olmayı tercih etmesi, demografik dengesizlikleri derinleştirdi.
Yeni teşvik paketi kapsamında, her yeni doğan bebek için ailelere doğrudan nakit yardımı yapılacak. Ayrıca çocukların sağlık sigortası primleri devlet tarafından karşılanacak, kreş ve anaokulu ücretlerinde indirim sağlanacak. Özellikle üçüncü çocuğun ardından teşviklerin katlanarak artması, aileleri daha fazla çocuk sahibi olmaya teşvik etmeyi amaçlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Vietnam, Asya'da nüfus politikalarını tersine çeviren son ülke oldu. Çin, 2016'da tek çocuk politikasını kaldırarak üç çocuğa izin vermiş, Güney Kore ve Japonya ise yıllardır doğum oranlarını artırmak için milyarlarca dolar harcıyordu. Bölgede Tayland, Singapur ve Tayvan da benzer sorunlarla karşı karşıya. Küresel ölçekte, gelişmiş ülkelerde doğurganlık hızlarının düşmesi, ekonomik büyüme, sosyal güvenlik sistemleri ve iş gücü piyasaları üzerinde baskı oluşturuyor. Vietnam'ın bu hamlesi, diğer gelişmekte olan ülkeler için de örnek teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, benzer demografik zorluklarla karşı karşıya olan bir ülke. Doğurganlık hızının 1,5'in altına düştüğü Türkiye'de hükümet, üç çocuk politikası ve çeşitli aile teşvikleri uyguluyor. Vietnam'ın bebek bonusu modeli, Türkiye'nin de teşvik politikalarını gözden geçirmesi için bir referans olabilir. Özellikle kadın istihdamını düşürmeden doğum oranlarını artırmaya yönelik kreş desteği ve esnek çalışma modelleri, Türkiye için de önemli bir politika alanı. Küresel nüfus trendleri, işgücü piyasaları ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde baskı yaratırken, bu tür teşviklerin başarısı yakından takip edilmeli.
