Vietnam ekonomisi, 2024 yılının ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 8,39 oranında büyüyerek piyasa beklentilerini geride bıraktı. Ülkenin İstatistik Genel Müdürlüğü tarafından açıklanan verilere göre, büyüme oranı bir önceki çeyrekteki yüzde 5,87 seviyesinden belirgin şekilde hızlandı. Ekonomistlerin tahminleri ise yüzde 6,0 ile 7,0 arasında değişiyordu. Bu güçlü performansta, imalat sanayi, inşaat ve hizmet sektörlerindeki canlanma etkili oldu. Özellikle ihracat odaklı imalat sektörü, küresel talebin toparlanmasıyla birlikte yüzde 10,5 büyüme kaydetti. Ayrıca, Haziran ayına ilişkin dış ticaret verileri de beklentileri aştı: İhracat yıllık bazda yüzde 12,3 artarken, ithalat yüzde 8,7 yükseldi. Böylece Vietnam, Haziran ayında 2,4 milyar dolar ticaret fazlası verdi. Enflasyon ise yavaşlama eğilimini sürdürerek yüzde 2,1 seviyesine geriledi. Bu oran, Vietnam Merkez Bankası'nın hedef aralığı olan yüzde 2-4'ün altında kaldı.
Gelişmenin arka planı: Dış talep ve üretim üssü avantajı
Vietnam'ın büyüme hızındaki sıçrama, özellikle ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşının ardından küresel tedarik zincirlerinde yaşanan dönüşümle yakından ilişkili. Birçok uluslararası şirket, Çin'den üretimlerini kaydırarak Vietnam gibi alternatif merkezlere yöneldi. Bu süreçte Vietnam, düşük işçilik maliyetleri, genç nüfusu ve giderek iyileşen altyapısıyla öne çıktı. Samsung, LG, Intel ve Apple gibi devlerin üretim tesislerini Vietnam'da genişletmesi, ülkenin elektronik ve tekstil sektörlerinde küresel bir üretim üssü haline gelmesini sağladı. İkinci çeyrek büyümesinde, bu şirketlerin ihracatının artması belirleyici oldu. Ayrıca, Vietnam hükümetinin uyguladığı genişleyici maliye politikaları ve altyapı yatırımları da iç talebi canlandırdı. Konut sektöründe sağlanan vergi teşvikleri ve faiz indirimleri, inşaat faaliyetlerini yukarı çekti. Ancak, Çin ekonomisindeki yavaşlamanın Vietnam'ın ara malı ithalatına olumsuz yansıyabileceği endişeleri devam ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Asya'nın yeni büyüme motoru
Vietnam'ın bu performansı, Asya-Pasifik bölgesinde bir istisna olarak dikkat çekiyor. Çin ve Japonya gibi büyük ekonomilerin yavaş seyrettiği bir dönemde Vietnam, bölgenin en hızlı büyüyen ekonomilerinden biri konumunda. Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) içinde de Vietnam, Endonezya ile birlikte büyümeye en fazla katkı sağlayan ülkeler arasında yer alıyor. Küresel ölçekte ise, Vietnam'ın başarısı, tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi stratejisinin bir kanıtı olarak görülüyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, Vietnam'ın 2024 yılı tamamı için büyüme tahminlerini yukarı yönlü revize etme eğiliminde. Ancak, artan jeopolitik gerilimler ve ABD ile Çin arasındaki ticari belirsizlikler, Vietnam'ın ihracata dayalı büyüme modeli için risk oluşturuyor. Ayrıca, ülkenin enerji altyapısındaki darboğazlar ve vasıflı işgücü eksikliği, sürdürülebilir büyümenin önündeki engeller arasında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'ın ekonomik performansı, Türkiye için dolaylı ancak önemli dersler barındırıyor. Türkiye de benzer şekilde ihracata dayalı bir büyüme modeli izlerken, üretim üssü olma stratejisinde Vietnam'ın başarısı örnek teşkil edebilir. Özellikle otomotiv, tekstil ve elektronik sektörlerinde tedarik zinciri çeşitlendirmesi kapsamında Türkiye'nin de rol alması mümkün. Vietnam'ın düşük maliyet avantajına karşılık, Türkiye lojistik coğrafyası ve AB Gümrük Birliği anlaşmasıyla farklı bir konumda. Bununla birlikte, iki ülke arasındaki ticaret hacmi sınırlı düzeyde kalıyor (yaklaşık 2 milyar dolar). Türkiye'nin, Güneydoğu Asya pazarına açılma stratejisinde Vietnam ile ticari ve ekonomik işbirliğini derinleştirmesi, karşılıklı fayda sağlayabilir. Ayrıca, Vietnam'ın enflasyonu düşük tutarken büyümeyi hızlandırması, Türkiye'nin makroekonomik politikaları için ilham verici bir örnek olabilir.
