Vietnam, bu hafta içinde Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ile kapsamlı bir serbest ticaret anlaşması imzalamaya hazırlanıyor. Başkent Hanoi'den yapılan açıklamaya göre, anlaşmanın bu hafta sonu düzenlenecek törenle imzalanması bekleniyor. EFTA ülkeleri İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn'dan oluşuyor. Anlaşma, Vietnam'ın Avrupa pazarına erişimini genişletirken, EFTA ülkelerine de Güneydoğu Asya'da önemli bir ticaret ortağı kazandıracak.
Anlaşmanın Arka Planı ve Kapsamı
Vietnam ile EFTA arasındaki müzakereler 2012 yılında başladı ve uzun süren görüşmelerin ardından bu yılın başlarında sonuçlandı. Anlaşma, mal ticareti, hizmetler, yatırım, fikri mülkiyet hakları, kamu alımları ve sürdürülebilir kalkınma gibi geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Vietnam, EFTA ülkelerine tekstil, ayakkabı, tarım ürünleri ve elektronik gibi ürünlerde gümrük tarifelerinde indirim sağlayacak. Karşılığında, EFTA ülkeleri de Vietnam'a makine, ilaç, kimyasal ürünler ve bazı gıda ürünlerinde avantajlı koşullar sunacak.
Vietnam Ticaret Bakanlığı yetkilileri, anlaşmanın iki yönlü ticaret hacmini önümüzdeki beş yıl içinde iki katına çıkarabileceğini tahmin ediyor. 2022 verilerine göre, Vietnam ile EFTA ülkeleri arasındaki ticaret hacmi yaklaşık 2,5 milyar dolar düzeyindeydi. Anlaşma yürürlüğe girdikten sonra bu rakamın hızla artması bekleniyor.
ABD ile Ticaret Anlaşması da Gündemde
Hanoi yönetimi, aynı zamanda ABD ile karşılıklı bir ticaret anlaşmasının tamamlanmak üzere olduğunu ve yakında imzalanacağını duyurdu. ABD ile Vietnam arasındaki ticaret ilişkileri son yıllarda önemli ölçüde gelişti. 2022'de iki ülke arasındaki ticaret hacmi 123 milyar doları aşarak rekor kırdı. Ancak ABD, Vietnam'a karşı büyük ticaret açığı vermesi nedeniyle zaman zaman baskı uyguluyor. Yeni anlaşma, bu açığı dengelemeye yönelik adımlar içerebilir.
Vietnam Başbakanı Pham Minh Chinh, geçtiğimiz ay yaptığı açıklamada, ABD ile müzakerelerin olumlu ilerlediğini ve karşılıklı yarar sağlayacak bir anlaşma için hazır olduklarını belirtmişti. ABD Ticaret Temsilciliği'nden henüz resmi bir açıklama gelmedi, ancak görüşmelere yakın kaynaklar, anlaşmanın detaylarının netleştiğini ve imza takviminin önümüzdeki haftalarda açıklanabileceğini söylüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Vietnam'ın EFTA ile imzalayacağı anlaşma, ülkenin uluslararası ekonomik entegrasyon stratejisinin bir parçası. Vietnam halihazırda 15'ten fazla serbest ticaret anlaşmasına taraf durumda. Bunlar arasında Avrupa Birliği ile imzalanan ve 2020'de yürürlüğe giren EVFTA da bulunuyor. EFTA anlaşması, Vietnam'ın Avrupa'daki ticaret ağını daha da güçlendirecek.
Uzmanlar, bu anlaşmanın küresel tedarik zincirlerindeki çeşitlendirme eğilimini yansıttığını belirtiyor. ABD-Çin ticaret savaşı ve Kovid-19 salgını sonrası birçok ülke, tedarik zincirlerini çeşitlendirmeye ve Asya'da alternatif ortaklar aramaya başladı. Vietnam, bu süreçte öne çıkan ülkelerden biri. EFTA ülkeleri de Asya'da yeni pazarlara erişim sağlamak için Vietnam'ı stratejik bir kapı olarak görüyor.
Anlaşmanın ayrıca, Vietnam'ın ihracatında yüksek katma değerli ürünlerin payını artırmasına katkı sağlaması bekleniyor. Özellikle İsviçre'nin ilaç ve kimya sektöründeki yatırımları, Vietnam'da teknoloji transferini teşvik edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'ın EFTA ve ABD ile ticaret anlaşmaları, küresel ticaret dinamikleri açısından Türkiye'yi dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, benzer şekilde Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği'ni güncellemeyi ve yeni serbest ticaret anlaşmaları imzalamayı hedefliyor. Vietnam'ın ihracat pazarlarını genişletmesi, özellikle tekstil ve hazır giyim gibi sektörlerde Türk ihracatçıları için rekabeti artırabilir. Ancak Türkiye'nin Avrupa pazarına coğrafi yakınlığı ve Gümrük Birliği avantajı, bu rekabette dengeleyici bir unsur olabilir. Ayrıca, Vietnam'ın ABD ile anlaşması, Türkiye'nin ABD ile ticaretini olumsuz etkilemez; aksine, Türkiye'nin de benzer anlaşmalar için motivasyonunu artırabilir.
