Vietnam Başbakan Yardımcısı Nguyen Van Thang, ABD yönetimiyle nihai bir tarife anlaşmasına yönelik aylardır süren müzakereleri yeniden canlandırmayı hedefleyerek, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile yaptığı görüşmede, Güneydoğu Asya ülkesinin “açık ve yapıcı” ticaret görüşmelerine hazır olduğunu yineledi. İki ülke arasındaki ticaret dengesizliklerini gidermeyi amaçlayan görüşmeler, Washington'un Hanoi'ye yönelik tarife tehditleri ve Vietnam'ın ihracata dayalı ekonomisi üzerinde yarattığı baskı nedeniyle kritik bir aşamaya geldi. Görüşmenin detayları, tarafların özellikle elektronik, tekstil ve tarım ürünleri gibi kilit sektörlerdeki farklılıkları nasıl ele alacağı konusunda henüz netlik kazanmış değil. Vietnam, ABD'nin en büyük ticaret fazlası verdiği ülkelerden biri olarak, özellikle Çin'den sonra ikinci sırada yer alıyor ve bu durum, Trump yönetiminin ticaret açığını kapatmaya yönelik baskılarının odağı haline gelmesine neden oluyor.
Müzakere Sürecindeki Zorluklar
Vietnam ile ABD arasındaki ticaret görüşmeleri, geçen yıl başlayan ve birçok kez kesintiye uğrayan bir süreç olarak devam ediyor. Trump yönetimi, Vietnam'ın ABD'ye yönelik ihracatının ithalatını büyük ölçüde aşması nedeniyle, ülkeye yönelik gümrük tarifeleri uygulama tehdidinde bulunmuştu. Başkan Donald Trump, göreve geldiğinden bu yana, ticaret açığı verdiği ülkelere karşı agresif bir tutum sergiliyor ve bu kapsamda Vietnam'ı da hedef tahtasına koymuş durumda. 2024 yılında Vietnam'ın ABD'ye ihracatı 136,6 milyar dolar olurken, ABD'nin Vietnam'a ihracatı yalnızca 11,4 milyar dolar düzeyinde kaldı. Bu dengesizlik, iki ülke arasındaki müzakerelerin ana gündem maddesini oluşturuyor.
Vietnam hükümeti, ABD'nin taleplerine kısmen yanıt vererek, bazı ABD ürünlerine yönelik tarifeleri düşürmüş, özellikle tarım ve enerji alanlarında alımları artırmayı taahhüt etmişti. Bununla birlikte, ABD tarafı Vietnam'ın bu adımlarını yetersiz bularak, daha kapsamlı bir anlaşma talep ediyor. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ile yapılan son görüşme, tarafların masaya oturma isteğini teyit etmesi açısından önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, müzakerelerin önümüzdeki aylarda da devam edeceğini ve nihai bir anlaşmaya varılmasının zaman alacağını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Vietnam, ABD ile olan ticari ilişkilerini, Çin'le yaşadığı jeopolitik rekabet denklemi içinde yönetmeye çalışıyor. Hanoi, Çin'e olan bağımlılığını azaltmak amacıyla ABD ile ticaret hacmini artırmaya çalışsa da, Washington'un tarife tehditleri, ülkenin ihracat odaklı büyüme modelini tehdit ediyor. Vietnam, aynı zamanda Çin'den kaynaklanan tedarik zinciri kaymalarının en büyük faydalanıcılarından biri haline gelmiş durumda. Şirketler, Çin'deki artan maliyetler ve jeopolitik riskler nedeniyle üretimlerini Vietnam'a kaydırıyor. Bu durum, Vietnam'ın ABD ile olan ticaret fazlasının artmasına yol açarken, söz konusu fazla da ABD yönetiminin hedefi haline geliyor.
Trump yönetiminin Vietnam'a yönelik politikası, bölgedeki diğer ülkeler için de bir referans niteliği taşıyor. Örneğin, Endonezya ve Malezya gibi ülkeler de ABD'nin ticaret açığı konusundaki baskılarıyla karşı karşıya. ABD'nin Vietnam'la yapacağı olası bir anlaşma, Güneydoğu Asya'daki diğer ülkelere de emsal teşkil edebilir. Öte yandan, Vietnam'ın ABD ile sürdürdüğü müzakereler, Çin'in bölgedeki etkisinin dengelenmesi açısından stratejik bir öneme sahip. Washington, Vietnam'ı Çin'in yayılmacı politikalarına karşı denge unsuru olarak görüyor ve bu nedenle ticari anlaşmazlıkların çözümünde esneklik gösterebileceği belirtiliyor. Ancak, özellikle ABD'de yaklaşan başkanlık seçimleri öncesinde, Trump yönetiminin ticaret konusundaki sert tutumunu sürdürmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam'ın ABD ile olan ticaret müzakereleri, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel ticaret dinamikleri açısından önemli sinyaller taşıyor. ABD'nin ticaret açığına yönelik agresif tutumu, sadece Vietnam'ı değil, benzer yapısal sorunları olan Türkiye gibi ülkeleri de etkileyebilecek bir yaklaşımı yansıtıyor. Türkiye, ABD ile ticaret hacmini artırmak istese de, özellikle çelik ve otomotiv gibi sektörlerde benzer tarife tehditleriyle karşı karşıya kalabiliyor. Bu nedenle, ABD'nin Vietnam ile varacağı anlaşmanın sınırları, Türkiye gibi ülkelere yönelik olası taleplerin de bir öngörüsünü sunabilir. Ayrıca, ABD'nin Asya-Pasifik'teki ticaret stratejisi, küresel tedarik zincirlerini yeniden şekillendirirken, Türkiye'nin de bu yeni denkleme uyum sağlaması gerekiyor.
