Vietnam Devlet Başkanı To Lam, ülkesinin ABD ile kapsamlı bir ticaret anlaşmasına “çok yakın” olduğunu belirterek, yüksek teknoloji ürünleri alımını artıracaklarını taahhüt etti. Bloomberg’e verdiği özel röportajda konuşan Lam, “Transshipment (yeniden sevkiyat) kabul etmiyoruz” diyerek ülkesinin ticaret kurallarına bağlılığını vurguladı. Bu açıklama, ABD ile Vietnam arasında yıllardır süren ticaret müzakerelerinde önemli bir aşamaya işaret ediyor.
Ticaret Anlaşmasının Arka Planı
Vietnam, son yıllarda ABD’nin en büyük ticaret ortaklarından biri haline geldi. İki ülke arasındaki ticaret hacmi 2023’te 120 milyar doları aşarken, Vietnam ABD’ye en çok ihracat yapan ülkeler arasında ilk 10’da yer alıyor. Ancak ABD, Vietnam’ın Çin menşeli ürünleri yeniden sevkiyat yoluyla ABD’ye soktuğu ve bu yolla tarifelerden kaçındığı iddialarını sık sık gündeme getiriyordu. To Lam’ın “transshipment kabul etmiyoruz” açıklaması, bu endişeleri gidermeye yönelik bir adım olarak yorumlanıyor.
Vietnam, aynı zamanda ABD’den yüksek teknoloji ürünleri alımını artırarak ticaret dengesizliğini azaltmayı hedefliyor. Devlet Başkanı Lam, görüşmede özellikle yarı iletken, yapay zeka ve havacılık gibi alanlarda iş birliğine açık olduklarını belirtti. Bu hamle, ABD’nin bölgedeki stratejik çıkarlarıyla da örtüşüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Vietnam’ın ABD ile yakınlaşması, Güneydoğu Asya’daki jeopolitik dengeler açısından kritik bir gelişme. Çin’in bölgedeki artan etkisine karşı ABD, Vietnam’ı önemli bir ortak olarak görüyor. Ticaret anlaşması, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir ittifakın da habercisi olabilir. Vietnam, “bambu diplomasisi” olarak adlandırılan esnek dış politikasıyla hem Çin hem de ABD ile ilişkilerini dengede tutmaya çalışıyor. Ancak son dönemde ABD ile savunma ve teknoloji alanındaki iş birliği dikkat çekici boyutlara ulaştı.
Anlaşmanın bir diğer önemli ayağı da yeşil enerji ve iklim değişikliğiyle mücadele. Vietnam, yenilenebilir enerji yatırımları için ABD’den finansman ve teknoloji transferi bekliyor. Bu kapsamda, ABD Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kurumu (DFC) ile görüşmelerin sürdüğü biliniyor.
Uzmanlar, anlaşmanın Vietnam ekonomisi için büyük bir fırsat olduğunu, ancak aynı zamanda Çin ile ilişkilerde hassas bir denge gerektirdiğini belirtiyor. Vietnam’ın ABD’ye yönelik ihracatında olası bir artış, Çin’in bölgedeki ticaret üstünlüğünü sarsabilir. Öte yandan, ABD’nin Vietnam’a uyguladığı antidamping vergileri ve insan hakları konusundaki baskıları da müzakerelerin çıkmaza girmesine neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Vietnam ile ABD arasındaki ticaret anlaşması, küresel tedarik zincirlerinde önemli bir kaymaya işaret ediyor. Türkiye, benzer şekilde ABD ile ticaretini genişletme ve yüksek teknoloji yatırımlarını çekme çabasında. Vietnam’ın elde edeceği avantajlar, Türk ihracatçıları için Asya pazarında rekabeti zorlaştırabilir. Ayrıca, ABD’nin Vietnam’a yönelik transshipment kurallarını sıkılaştırması, Çin’e bağımlılığı azaltma stratejisinin bir parçası. Türkiye, bu süreçte kendi tedarik zinciri güvenliğini çeşitlendirmek ve ABD ile benzer bir ticaret anlaşması için adımlar atmak durumunda. Jeopolitik olarak ise, ABD’nin Güneydoğu Asya’daki etkisini artırması, küresel güç dengesinde Türkiye’nin manevra alanını dolaylı olarak etkileyebilir.
