Venezuela, geçtiğimiz günlerde meydana gelen şiddetli çifte depremin yaralarını sarmaya çalışırken, sarsıntıların siyasi etkileri de giderek belirginleşiyor. Daha önce istifa etmek zorunda kalan muhalefet lideri Juan Guaidó'nun yerine geçen Maria Corina Machado, ülkedeki kaostan faydalanarak yeniden siyasi sahneye dönmek için harekete geçti. Depremlerin ardından yaşanan insani kriz, zaten kırılgan olan siyasi dengeyi iyice bozarken, geçici başkan Delcy Rodriguez'in görev süresinin Cuma günü dolacak olması, krizi daha da tırmandırıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Venezuela, iki gün arayla meydana gelen 7.2 ve 6.8 büyüklüğündeki depremlerle sarsıldı. Depremlerde en az 15 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı ve binlerce bina hasar gördü. Özellikle başkent Caracas ve Maracaibo kentlerinde arama kurtarma çalışmaları devam ederken, uluslararası yardım çağrıları yapılıyor. Ancak depremlerin yol açtığı yıkım, ülkenin zaten ciddi bir ekonomik ve siyasi kriz içinde olduğu bir döneme denk geldi. Enflasyonun yıllık %500'ü aştığı, temel gıda ve ilaç sıkıntısının had safhada olduğu Venezuela'da deprem, mevcut sorunları daha da derinleştirdi.
Geçici başkan Delcy Rodriguez, depremlerin ardından yaptığı açıklamada, “Hükümet olarak tüm imkanlarımızı seferber ettik. Kimsenin yardıma ihtiyacı olmayacak” dese de, muhalefet bu açıklamaları yetersiz buluyor. Machado, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Rodriguez’in yetkileri dolmak üzere. Deprem felaketi, bu rejimin ne kadar aciz olduğunu gösterdi. Halkımızın gerçek bir liderliğe ihtiyacı var” ifadelerini kullandı. Machado, ayrıca uluslararası topluma çağrı yaparak, Venezuela'ya yönelik yardımların “meşru hükümet” aracılığıyla yapılmasını istedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Venezuela’daki kriz, başta ABD ve Avrupa Birliği olmak üzere uluslararası aktörlerin dikkatini çekiyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, deprem bölgesine yardım göndermeye hazır olduğunu ancak Venezuela hükümetinin “şeffaf bir şekilde” işbirliği yapması gerektiğini belirtti. Rusya ve Çin ise Nicolas Maduro hükümetini desteklemeye devam ediyor. Rusya, deprem bölgesine arama kurtarma ekipleri ve insani yardım gönderirken, Çin de 10 milyon dolarlık acil yardım sözü verdi. Bölge ülkeleri Kolombiya, Brezilya ve Meksika, sınırlarını geçici olarak yardım malzemeleri için açtı. Ancak muhalefet, bu yardımların hükümet tarafından siyasi amaçlarla kullanılmasından endişe ediyor.
Uluslararası Kriz Grubu analistlerine göre, depremler Venezuela’daki siyasi krizi yeni bir aşamaya taşıdı. Rodriguez’in görev süresinin dolması ve Machado’nun geri dönüş talebi, ülkeyi bir kez daha “iki başlı” bir yönetim krizine sürükleyebilir. 2019’da Juan Guaidó’nun geçici başkan ilan edilmesiyle başlayan ikili iktidar yapısı, Guaidó’nun istifasıyla sona ermişti. Ancak Machado’nun, özellikle deprem sonrası koordinasyon eksikliğini gerekçe göstererek yeniden sahneye çıkması, Venezuela siyasetinde yeni bir çalkantıya işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Venezuela’daki deprem ve siyasi kriz, Türkiye’nin Latin Amerika ile ilişkileri bağlamında değerlendirilebilir. Türkiye, Maduro hükümetiyle yakın siyasi ve ekonomik bağlar geliştirmiş, özellikle enerji ve madencilik alanlarında işbirliği yapmıştır. Deprem sonrası insani yardım konusunda Türkiye’nin atacağı adımlar, bu ilişkilerin sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır. Ancak siyasi belirsizlik, Türk yatırımlarını ve ticari ilişkileri olumsuz etkileyebilir. Bölgesel istikrarsızlık, Venezuela’daki Türk vatandaşlarının güvenliği açısından da risk oluşturmaktadır. Türkiye’nin, krizin tarafları arasında denge gözeten bir yaklaşım benimsemesi ve insani yardım odaklı bir tutum sergilemesi beklenmektedir.
