Venezuela'nın başkenti Caracas'ı ve çevresini 48 saat arayla vuran iki büyük depremin ardından yürütülen arama kurtarma çalışmaları, yerel kaynakların yetersizliği ve bölgeye giden ana havalimanının kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle büyük bir çıkmaza girdi. Çarşamba günü meydana gelen 7.0 ve 5.8 büyüklüğündeki sarsıntılar, özellikle Caracas'ın Simón Bolívar Uluslararası Havalimanı'nda büyük hasara yol açtı; terminal binasının tavanı çöktü, pistlerde derin çatlaklar oluştu. Bu durum, ABD ve diğer ülkelerden gönderilen yardım ekiplerinin ve acil durum malzemelerinin ülkeye girişini ciddi şekilde geciktiriyor. Yerel yetkililer, ‘zamana karşı bir yarış’ olarak niteledikleri kurtarma operasyonlarında, enkaz altından canlı kurtarılanların sayısının 30'u geçtiğini, ancak binlerce kişinin hâlâ kayıp olduğunu açıkladı. Depremlerde resmî can kaybı sayısı henüz netleşmezken, sağlık merkezlerine kaldırılan yaralı sayısının ise 400'ün üzerinde olduğu bildiriliyor.
Depremin vurduğu kritik altyapı
Simón Bolívar Havalimanı, ülkenin en yoğun havalimanı olarak uluslararası yardımın ana giriş kapısı konumunda. Depremler sonrası yapılan hasar tespit çalışmalarında, terminal binasının büyük bölümünün kullanılamaz durumda olduğu, uçak park sahalarının ve yakıt ikmal tesislerinin de hasar gördüğü belirtildi. Bunun yerine, kısmen işlevsel olan Margarita Adası ve Maracaibo havalimanlarına yönlendirilen yardım uçakları, kara yoluyla malzeme sevkiyatı için ek süre ve lojistik maliyete yol açıyor. Kurtarma ekipleri, Caracas'ın gecekondu mahallelerinde enkaz altında kalanlara ulaşmakta zorlanırken, yerel hastaneler depremzedelerle dolup taşmış durumda. Venezuela Sağlık Bakanlığı, kan stoklarının kritik seviyede olduğunu duyurdu ve uluslararası toplumdan acil tıbbi malzeme talebinde bulundu.
Depremlerin yaralarını sarmak için harekete geçen uluslararası kuruluşlar, Kızılhaç ve BM yardım ajansları, havalimanındaki hasar nedeniyle saha ekiplerini sevk etmekte güçlük çekiyor. ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID), ilk etapta 200 bin dolar acil yardım sözü verse de lojistik engeller yardımın hızını kesiyor. Komşu ülkeler Kolombiya ve Brezilya kara yoluyla tır konvoyları göndermeye hazırlanırken, Panama da deniz yoluyla yardım gemisi planlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Venezuela, yıllardır süren siyasi ve ekonomik krizin ardından böylesi büyük bir doğal afetle karşı karşıya kalırken, yardım akışındaki gecikmeler uluslararası kamuoyunda endişeye yol açtı. Ülke, zaten ağır bir insani krizle boğuşurken, depremler bu krizi daha da derinleştirdi. ABD ve Avrupa Birliği, Venezuela'nın mevcut yönetimine olan mesafeli duruşlarına rağmen, insani yardımın hızlıca ulaştırılması için diplomatik kanalları zorluyor. Washington yönetimi, Maduro hükümetiyle yardım konusunda koordinasyon sağlamak için temaslarda bulundu. Öte yandan, Rusya ve Çin'in Venezuela'ya lojistik destek verebileceği yönünde sinyaller geliyor. Bölgedeki diğer ülkeler, benzer deprem riskleri taşıyan kendilerinin de bu tür afetlere hazırlıklı olması gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar, Karayipler'deki sismik hareketliliğin son yıllarda arttığına dikkat çekerek, erken uyarı sistemlerinin ve afet yönetim altyapısının güçlendirilmesinin önemine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, deprem konusunda zengin bir deneyime ve güçlü bir arama kurtarma kapasitesine sahip bir ülkedir. Venezuela'daki bu felaket, Türkiye'nin uluslararası afet yardım mekanizmalarına entegrasyonunu ve insani diplomasi gücünü test edebilecek bir fırsat sunuyor. AFAD ve Türk Kızılay'ının bölgeye hızlı bir müdahale kabiliyeti, Türkiye'nin Latin Amerika ile ilişkilerinde yumuşak güç unsuru olarak kullanılabilir. Ancak, havalimanı altyapısının zarar görmesi, Türk yardım ekiplerinin de lojistik zorluklarla karşılaşacağı anlamına geliyor. Ayrıca, Türkiye'nin deprem yönetimi konusunda Venezüella'ya teknik yardım ve eğitim sağlaması, iki ülke arasında süregelen diplomatik temasları güçlendirebilir. Küresel ölçekte bakıldığında, bu afet, benzer jeopolitik kırılganlıklara sahip devletlerin afetlere karşı hazırlıklı olmasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
