ABD borsasındaki son dönemdeki güçlü yükseliş, yatırımcıların aşırı iyimserliği veya yüksek değerlemelerden değil, şirket kârlarının beklenenden daha iyi gelmesinden kaynaklanıyor. ABD'de açıklanan üçüncü çeyrek bilançoları, S&P 500 şirketlerinin kârlarının geçen yılın aynı dönemine göre ortalama %4,5 arttığını gösterdi. Bu artış, teknoloji devlerinden enerji şirketlerine kadar geniş bir yelpazede hissedildi. Böylece borsa, Fed'in faiz artırımlarına rağmen yeni rekorlar kırmaya devam ediyor. Uzmanlar, bu kâr bazlı büyümenin sürdürülebilir olduğunu, çünkü şirketlerin operasyonel verimliliklerini artırdığını ve maliyetlerini kontrol altında tuttuğunu belirtiyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Merkez Bankası'nın (Fed) sıkı para politikasına rağmen şirket kârlarının artması, ekonominin temel göstergelerindeki sağlamlığı ortaya koyuyor. Özellikle büyük teknoloji şirketleri, yapay zeka yatırımları sayesinde marjlarını korurken, enerji sektörü yüksek petrol fiyatlarından faydalanıyor. Perakende ve sağlık sektörlerinde de tüketici talebinin dirençli olması, kârları destekliyor. Bu durum, borsanın yalnızca spekülasyonla değil, reel ekonomik faaliyetlerle yükseldiğini gösteriyor.
Öte yandan, hisse senedi fiyat/kazanç oranları tarihsel ortalamaların üzerinde olsa da, yatırımcılar bu yüksek değerlemeleri kâr büyümesiyle meşrulaştırıyor. Analistler, borsadaki yükselişin ikinci çeyrekte başlayan ve üçüncü çeyrekte de devam eden güçlü kâr sezonuyla tetiklendiğini vurguluyor. Önümüzdeki dönemde, şirketlerin maliyet baskıları ve jeopolitik risklere rağmen kârlılıklarını koruyup koruyamayacağı önemli bir soru işareti.
Bölgesel veya küresel boyut
ABD borsasındaki bu kâr bazlı yükseliş, küresel piyasalar için olumlu bir sinyal olarak değerlendiriliyor. Çünkü ABD, dünyanın en büyük ekonomisi ve hisse senedi piyasası olarak diğer ülkelere yön veriyor. Gelişmekte olan ülkeler, ABD'deki pozitif havanın yatırımcı iştahını artırmasından faydalanabilir. Ancak, faizlerin yüksek olduğu bir ortamda, sermaye akışları daha seçici hale gelebilir. Avrupa ve Asya borsaları da ABD'deki kâr artışını yakından takip ediyor; benzer bir trendin bu bölgelerde de görülüp görülmeyeceği merak konusu.
Jeopolitik açıdan, ABD-Çin ticaret gerilimi ve Orta Doğu'daki belirsizlikler küresel tedarik zincirlerini etkileyebilir. Ancak şu ana kadar şirketler, bu etkileri sınırlı düzeyde hissetti. Enerji fiyatlarındaki dalgalanma, özellikle petrol ihraç eden ülkeler için fırsat yaratırken, ithalatçı ülkelerde enflasyonist baskılar devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD borsasındaki bu kâr odaklı yükseliş, Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalar için dolaylı etkiler yaratabilir. Küresel risk iştahının yüksek olması, Türkiye'ye yönelik portföy yatırımlarını artırabilir ve TL varlıklara olan talebi destekleyebilir. Ancak, Türkiye'nin yüksek enflasyon ve cari açık sorunları, yabancı yatırımcıların daha temkinli olmasına neden oluyor. Kâr bazlı büyüme trendi, Türk şirketlerinin de benzer bir verimlilik artışı sağlaması halinde olumlu bir örnek teşkil edebilir. Öte yandan, ABD faizlerinin yüksek seyretmesi, TL'deki değer kaybını kalıcı kılabilir ve ithalat maliyetlerini artırabilir. Türkiye'nin ihracat pazarlarında ABD'nin güçlü talebi ise olumlu bir faktör.
