Birleşmiş Milletler (BM) araştırmacıları, Sudan’ın Darfur bölgesindeki El-Faşer kentinde Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) tarafından işlenen soykırım ve toplu tecavüz suçlarına ilişkin yeni kanıtlar ortaya koydu. BM İnsan Hakları Konseyi tarafından atanan bağımsız uzmanlar, hazırladıkları raporda, RSF’nin sivil halka karşı sistematik şiddet uyguladığını, etnik temizlik yaptığını ve uluslararası hukuku ağır biçimde ihlal ettiğini belgeledi.
Gelişmenin arka planı
Sudan’da Nisan 2023’te başlayan iç savaş, RSF’nin başkent Hartum’un tam kontrolünü ele geçirmesiyle yeni bir aşamaya girmişti. RSF, daha sonra batıdaki Darfur bölgesine yönelerek El-Faşer’i kuşatma altına aldı. BM raporuna göre, kuşatma sırasında RSF milisleri, Masalit, Zaghawa ve Fur gibi etnik gruplara ait sivilleri hedef alan saldırılar düzenledi. En az 15 bin sivilin öldürüldüğü, on binlercesinin yerinden edildiği belirtiliyor. Raporda, kadın ve kız çocuklarına yönelik sistematik tecavüzlerin de soykırımın bir parçası olduğu vurgulanıyor. Uzmanlar, RSF komutanları hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan dava açılması çağrısı yaptı.
BM’nin sunduğu yeni kanıtlar arasında, RSF milislerinin resmi belgeleri, telsiz konuşmalarının dökümleri ve uydu görüntüleri yer alıyor. Belgeler, RSF’nin El-Faşer’de sistematik bir etnik temizlik planı uyguladığını gösteriyor. Örneğin, RSF komutanları, birliklerine “tüm Masalit erkeklerini öldürün” talimatı vermişti. Ayrıca, RSF’nin Sudan düzenli ordusundan ayrılan eski subaylarca yönetildiği ve bu subayların daha önceki Darfur soykırımında da rol oynadığı ortaya çıktı.
Bölgesel ve küresel boyut
Sudan’daki çatışma, sadece ülke içinde değil, bölgesel olarak da yıkıcı etkiler yaratıyor. Çad, Mısır ve Güney Sudan’a yüz binlerce mülteci akın ederken, bu ülkelerin zaten kırılgan olan yerel kaynakları üzerinde büyük bir baskı oluşuyor. BM, Sudan’daki insani krizin dünyanın en büyük açlık krizlerinden birine dönüştüğü uyarısında bulunuyor. Öte yandan, RSF’nin Birleşik Arap Emirlikleri’nden silah ve mali destek aldığı iddiaları, bölgesel aktörlerin çatışmaya müdahalesini gündeme taşıyor. Uluslararası toplum, BM raporuna rağmen, RSF’ye karşı etkili bir yaptırım veya askeri müdahale konusunda henüz bir uzlaşı sağlamış değil. ABD ve Avrupa Birliği, RSF liderlerine yönelik yaptırımları artırma sinyali verirken, Rusya ve Çin’in Sudan’daki altın madenlerine ilişkin çıkarları nedeniyle daha temkinli bir tutum izlediği görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’nin Sudan ile tarihsel ve ekonomik bağları, bu gelişmeyi doğrudan ilgilendiriyor. Sudan, Türkiye’nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz stratejisinde kritik bir konumda. 2023’teki çatışmaların başından bu yana Türkiye, taraflar arasında arabuluculuk girişimlerinde bulundu ancak başarılı olamadı. RSF’nin soykırım suçlarıyla anılması, Türkiye’nin Sudan’daki meşru hükümetle ilişkilerini ve bölgedeki istikrar arayışını zora sokabilir. Ayrıca, Türkiye’nin insani yardım kuruluşları ve TİKA aracılığıyla Sudan’a yönelik yardımları devam ederken, artan şiddet bu yardımların etkinliğini sınırlıyor. BM raporu, Türkiye’nin daha güçlü bir diplomatik rol üstlenmesini ve uluslararası yaptırımlara katılmasını gerektiriyor. Aksi takdirde, hem Türkiye’nin bölgesel itibarı hem de Sudan’daki yatırımları risk altında kalabilir.
