Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Karim Khan hakkında yürütülen cinsel taciz soruşturması, Khan'ın 'ciddi suistimal' ve 'görevi ihmal' içeren davranışlarda bulunduğu sonucuna vardı. Soruşturma, Khan'ın bir kadın çalışana karşı uygunsuz fiziksel temas ve sözlü tacizde bulunduğu iddialarını inceledi. Bağımsız bir kurul tarafından yürütülen incelemede, Khan'ın eylemlerinin kurum içi davranış kurallarını ihlal ettiği ve uluslararası hukukun en yüksek standartlarına uyması gereken bir savcı için kabul edilemez olduğu belirtildi. Raporda, Khan'ın yetkisini kötüye kullandığı ve mağdurun şikayetini bastırmaya çalıştığı ifade edildi.
Soruşturmanın Arka Planı ve Sonuçları
Soruşturma, 2023 yılının sonlarında, Khan'ın ofisinde çalışan bir kadın avukatın resmi şikayette bulunmasıyla başladı. Şikayette, Khan'ın 2021-2023 yılları arasında sürekli olarak uygunsuz davranışlarda bulunduğu iddia edildi. UCM'nin iç denetim mekanizması, iddiaların ciddiyeti nedeniyle konuyu bağımsız bir soruşturma kuruluna havale etti. Soruşturma kapsamında 20'den fazla tanık ifadesi alındı ve dijital deliller incelendi. Kurul, Khan'ın eylemlerinin 'cinsel taciz' kapsamına girdiğini, ancak tecavüz gibi daha ağır suçların unsurlarını taşımadığını belirtti. Raporda ayrıca, Khan'ın soruşturma sürecinde işbirliği yapmadığı ve bazı belgeleri gizlemeye çalıştığı yönünde bulgular yer aldı.
Khan, 2021 yılında UCM Başsavcısı seçilmişti ve özellikle Ukrayna, Gazze ve Sudan'daki savaş suçları soruşturmalarıyla tanınıyordu. Bu soruşturmada Khan'ın eylemlerinin, UCM'nin itibarını zedelediği ve mağdurların adalete erişimini engellediği vurgulandı. UCM'nin Disiplin Kurulu, Khan hakkında ne tür bir yaptırım uygulanacağına önümüzdeki haftalarda karar verecek. Olası yaptırımlar arasında uyarı, para cezası veya görevden uzaklaştırma yer alıyor.
Küresel Yansımalar ve Hukuki Boyut
Bu olay, uluslararası yargı kurumlarının hesap verebilirliği ve çalışan hakları konusunda önemli bir sınav niteliği taşıyor. UCM, kurulduğu 2002 yılından bu yana savaş suçları, soykırım ve insanlığa karşı suçlarla mücadelede merkezi bir rol oynuyor. Ancak kurum, özellikle son yıllarda siyasi baskılar ve kaynak yetersizliği ile mücadele ediyor. Khan hakkındaki bu iddialar, UCM'nin kendi iç disiplinini sağlama kabiliyetini sorgulatıyor. Bazı hukukçular, bu durumun UCM'nin meşruiyetini zedeleyebileceğini ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri, Rusya ve İsrail gibi ülkelerin mahkemeye yönelik eleştirilerini güçlendirebileceğini belirtiyor.
Öte yandan, UCM'nin bağımsız yapısı, bu tür skandalların kurumun işleyişini tamamen durdurmasını engellemeli. Ancak mağdurların güveninin yeniden tesis edilmesi için ciddi reformlar yapılması gerektiği aşikar. Khan'ın bu süreçte istifa etmesi beklenmiyor; ancak Disiplin Kurulu'nun kararı, UCM içinde bir dönüm noktası olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, UCM'ye taraf olmamakla birlikte, mahkemenin kararları bölgesel istikrar açısından önem taşıyor. Özellikle Gazze ve Ukrayna'daki savaş suçu soruşturmaları, Türkiye'nin doğrudan ilgi alanına giriyor. Türkiye, UCM'nin etkinliğini ve tarafsızlığını desteklemekle birlikte, başsavcılık makamındaki bu tür bir skandalın kurumun güvenilirliğini azaltabileceğini ve adalet arayışını sekteye uğratabileceğini değerlendirebilir. Ankara, UCM'nin reform sürecini yakından izleyecek ve kendi ulusal çıkarları doğrultusunda mahkemenin kararlarını değerlendirmeyi sürdürecektir.
